• سه شنبه ۵ اسفند ماه، ۱۳۹۳ - ۱۴:۲۴
  • دسته بندی : علمی و آموزشی
  • کد خبر : 9312-4286-5
  • خبرنگار : 15099
  • منبع خبر : ----

نشست نقد کتاب «حکمت و سیاست» برگزار شد

نشست نقد و بررسی کتاب «حکمت و سیاست»، مجموعه خاطرات سید حسین نصر، برگزار شد.

به گزارش خبرنگار دانشگاهی خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)- منطقه خراسان، جلسه نقد و بررسي كتاب «حكمت و سياست» شب گذشته، پنجم اسفندماه،  در جهاددانشگاهي مشهد با حضور اكبر شيخ، رئيس مركز اسناد خراسان رضوي، ‌محسن مدیر شانه‌چي،‌ استاد علوم سياسي دانشگاه آزاد اسلامي مشهد و حسين دهباشي‌، مدیر مرکز تاریخ شفاهی و تصویری ایران و مولف كتاب حکمت و سیاست برگزار شد.

در این مراسم دهباشی خاطرنشان کرد: پروژه تاريخ شفاهي ايران، پروژه‌ای بود كه 15 سال قبل شروع به كار كرد؛ برخلاف برخی تصورات، يك پروژه شخصي و فردي بود كه در ادامه كار از همكاري نهادهاي فرهنگي، ملي، علمي و تاريخي در داخل و خارج از ايران برخوردار شد.

وی خاطرنشان كرد: از پروژه تاريخ شفاهي ايران چهار كتاب منتشر شده است؛ كتاب حكمت و سياست مجموعه خاطرات دكتر حسين نصر است؛ پروژه ديگر از این چهار كتاب، «فرماندهي و نافرماني» خاطرات سپهبد آذربرزين بود كه شخصا به اين کتاب بسيار علاقه‌مندم اما کاش در زمان در دوره سلامتي ایشان چاپ مي‌شد و حاصل اعتماد و لطفشان را مي‌ديدند؛ اين كتاب در زمينه خاطرات نيروي هوايي كم‌نظير است.

مدیر مرکز تاریخ شفاهی و تصویری ایران اضافه کرد: كتاب ديگر با عنوان «آيندگان و روندگان» خاطرات داريوش همايون است؛ اين كتاب هم در زمان حياتشان چاپ نشد؛ همچنين كتاب «اقتصاد و امنيت»، عالیخاني از جمله كتاب‌هاي منتشر شده بود؛ پنج كتاب ديگر نيز اميدواريم تا نمايشگاه كتاب منتشر شود.

در ادامه مدیر شانه‌چي اظهار كرد: در ميان روش‌هاي گردآوري داده‌ها روش مصاحبه يكي از مهمترين روش‌هاست و يك هنر، فن و شيوه گردآوري داده‌ها به شمار مي‌آيد؛ در عرصه سياست و در كارهاي پژوهشي و جامعه‌شناسي اين روش بي‌نظير و بي‌بديل است.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد مشهد یادآور شد: ما در باب شناخت اشخاص، احزاب و گروه‌ها چه حقيقي و حقوقي، آثار بسياري را ديديم؛ برخي از اين آثار به صورت خاطره‌نويسي و برخي به صورت مصاحبه منتتشر می‌شود؛ خاطره‌نويسي روشی يك سويه است؛ لذا مصاحبه از ارزش بيشتري برخوردار است.

مدیر شانه‌چي با بيان اينكه «از كودكي با خاندان نصر آشنا بودم» افزود: به صورت پراكنده با اين خاندان آشنا بودم و وي را از كودكي به واسطه مرحوم پدرم در نامه‌ها و دعوت‌های ايشان مي‌شناختم، در دوران جواني هم گاهي تئاتر نصر مي‌ديديم؛ 15 سال پيش مجله نقد و نثر يك مقاله با نام دين و بحران زيست‌محيطي براي ترجمه داد؛ همه اين تصوير‌ها جسته و گريخته از خاندان نصر وجود داشت اما من ارتباط آن‌ها را نمي‌شناختم و اين كتاب باعث شد كه بفهمم همه اين‌ها از يك خاندان هستند.

وی ادامه داد: وي همچنين با بسياري از پادشاهان، روساي جمهور، بزرگان و علما در گوشه و كنار جهان ارتباط داشت؛ كودكي و جواني نصر بسيار عجيب و شگفت‌آور بود؛ او در عرصه‌هاي متضاد و هماهنگ تا بالاترين مراتب پيش رفت؛ البته شايد مبالغه هم صورت گرفته باشد اما بسياري از اين‌ مطالب موثق است.

مدیر شانه‌چي با اشاره به جامعيت شخصیت دكتر نصر افزود: وي از يك سو علوم قديم و حوزوي را آموخت و از يك سو علوم جديد و انساني تا بالاترين سطوح را خواند؛ اين جامعيت را در بسياري از علما تا اين حد نمي‌بينيم يا كمتر ديده مي‌شود.

وي در خصوص مواضع خاص سياسي، اجتماعي، فرهنگي نصر تصريح كرد: اعتدال نصر يكي از گمشده‌هاي عرصه سياست در تاريخ معاصر ما بوده است؛ وي همواره يك مسير اعتدالي در مواضع و تفكرات سياسي، فرهنگي و... دنبال مي‌كرد؛ منظورم از اعتدال اصطلاح رايج آن بين چپ و راست نيست؛ دكتر فارغ از دغدغه‌ها و گرايش‌هاي فكري و ايدئولوژيك، معتدل بود؛ يكي از نشانه‌هاي اعتدال در موضوع تاريخي ميان سنت و مدرنيته جلوه‌گر مي‌شود.

استاد علوم سياسي دانشگاه آزاد مشهد درباره تعلقات و وابستگي‌هاي خاص سياسي نصر تاكيد كرد: او تعلقات و وابستگي‌هاي خاص سياسي ندارد؛ به هر حال او يكي از كارگزاران پهلوي بود اما مي‌گفت كه من در هيچ يك از فرآيندهاي سياسي و از جمله رفراندوم ششم بهمن شركت نكرده‌ام.

مدیر شانه‌چي گفت:  يكي ديگر از ويژگي‌هاي نصر موضع نقادانه وي نسبت به همه است؛ در عين حال كه سخت و توهين‌آميز در برابر نظام كنوني و افراد موضع نمي‌گيرد، اما همواره نظام پيشين دولت‌مردان، مردم، نخبگان و روشنفكران را نقد مي‌كند كه اين افراد فرنگي مآب هستند و می‌گوید اينان جامعه را نشناختند.

وی با اشاره به نقش نصر را در برخي از تحولات سال 57  گفت: او رئيس دفتر فرح ملكه ايران شد و گفت كه اين امر بنا به ضرورت انجام گرفت و به منظور حفظ فرهنگ ايران و توصيه بزرگان بود و اقدامات فرهنگي در اين راستا انجام گرفت.

استاد علوم سياسي دانشگاه آزاد مشهد با اشاره به كارنامه وي در مجموعه دانشگاه افزود: نقش او در تاسيس بسياري از گروه‌ها در دانشگاه يك نقش كم‌نظير در تاريخ آموزش دانشگاهي است؛ او مسئوليت كرسي‌هاي زبان فارسي و راه‌اندازي گروه دكتري و گروه علوم اجتماعي و زبان انگليسي در دانشكده را به دوش گرفت و شاخص‌‌ترين اساتيد ايران را به دانشگاه تهران وارد كرد.

در ادامه يكي از افراد حاضر در جلسه سوال پرسيد؛ نصر ادعايي را در مورد شريعتي و حسينيه ايشان مطرح مي‌كند و مي‌گويد كه شريعتي مورد حمایت ساواك بوده است که اين حمايت و ارتباط براي پيشبرد اهداف انقلابي هم بوده و مي‌گويد بخشي از هزينه ساخت حسينيه ارشاد را ساواك پرداخت كرده است؛ اين ادعا چه مقدار صحت دارد.

مدیر شانه‌چي درباره این سوال گفت: نه اينطور نيست؛ اين مطالب را قبلا حميد روحاني و جلال متين نيز مطرح كردند؛ چنين چيزي وجود ندارد تنها نقدي كه ما به مصاحبه‌كننده داريم نيز همين است كه يك موضع تقابل‌آميز درباره اين موضوع دارد؛ زماني كه دهباشي با نصر درباره شریعتی مصاحبه مي‌كند و نصر مي‌گويد كه شريعتي مورد حمايت ساواك بود و پول مي‌گرفت دهباشي سوال مي‌كند، شريعتي؟ يعني با ترديد سوال مي كند، به این معنا که اينگونه نبوده است.

وي افزود: نصر با وجود اين كه منصف و واقع‌بين است و كمتر وارد بحث تند و افراطي شده اما گاهي همه كساني كه با ديدگاهش متفاوت هستند را نقد مي‌كند، اما اين نقد نسبت به همه است؛ روشنفكري، ‌سكولار، راديكال و… حتي سازمان‌ها و گروه‌ها را نقد مي‌كند.

این استاد علوم سياسي دانشگاه آزاد مشهد خاطرنشان کرد: مطرح كردن ارتباط شريعتي با ساواك يك بحث نخ‌نما شده است و كاملا عاري از حقيقت است و در اين زمينه بينه‌اي وجود ندارد و عكس آن يعني تقابل شريعتي با ساواك مطرح است و آثار شريعتي زماني منتشر شد كه وي در زندان بود.

در ادامه دهباشي خاطرنشان كرد: اين كه شريعتي با سازمان ساواك ارتباط داشته باشد؛ من در اسناد چيزي نيافتم و سنم نيز به آن زمان قد نمي‌دهد كه درباره اين مطلب اظهار نظر كنم، اما ما مرحله پژوهش‌هاي پسيني‌ را رها نکردیم.

اين پژوهشگر تاريخ شفاهي ايران با بيان اينكه «احتمال ورود سلايق شخصي و كم تجربگي در جنس سوالات را نفي نمي‌كنم» خاطرنشان كرد: اميدواريم آن موضوع در مرحله پژوهش‌هاي پسيني جبران شود.

پس از این يكي از حاضران جلسه سوال كرد نصر يك خود‌شيفتگي فراوان در خاطراتش ذكر مي‌كند و مي‌گويد از يك سالگي با موسيقي آشنا بودم، برنامه تولد من از پيش تعيين شده بود؛ من انوار الهي را مي‌ديدم و به نقش خود در تاسيس دانشكده و ورود اساتيد اشاره مي‌كند، خودشيفتگي در حد نارسيسم در اثر نصر ديده مي‌شود؟

مدیر شانه چی در واكنش به اين پرسش اظهار كرد: درست است؛ نقدي كه من بر مباحث دارم نيز همين است؛ از يك حيث نصر مبالغه كرده است، اما اين مبالغه در سن و سال‌هاي بالا وجود دارد و علت آن هم اين است كه زماني كه افراد در جايگاه‌هاي بالا قرار دارند و مورد بي‌مهري قرار مي‌گيرند این مبالغه شکل می‌گیرد.

وي افزود: توجه کنيد كه گاهي يك فرد يك نهاد را رسما تاسيس مي‌كند اما ممكن است در تاسيس آن افراد مختلفي شركت داشته باشند، اينطور نيست كه فقط يك نفر تنها به تاسيس يك نهاد بپردازد.

در ادامه دهباشي عنوان كرد: كاملا درست است من هم زماني كه با ايشان مصاحبه مي‌كردم اين لحن مبالغه‌آميز را احساس كردم و فهميدم ممكن است به سخنان ارزشمندشان هم آسيب بزند، اما سوالم اين است كه نصر در چه سن‌وسالي اين سوالات را مطرح مي‌كند و در چه شرايطي، در شرايطي كه از محيط زبان فارسي و زبان خودش رانده شده است.

در ادامه يكي از افراد حاضر در جلسه پرسيد آيا آنچه كه از صدا و سيما پخش شد عين مصاحبه بود يا گزينش انجام گرفت؟

يكي ديگر از حاضران در جلسه پرسيد همه كساني كه با آنان مصاحبه كرديد در خارج بودند و يا نگاهي به داخل هم داشتيد؛ اگر همه افراد خارج از ايران بودند يعني نگاه ما هنوز سياست‌زده است؟

همچنین فردی ديگر درباره كيفيت بد چاپ كتاب پرسيد و گفت: چرا مرجع‌ها در كتاب بسيار زياد است حتي نويسنده دكارت و شكسپير را در مرجع توضيح مي‌دهد؟

دهباشي در ادامه افزود: مجموعه مباحثي كه حذف شده كمتر از 2000 كلمه بود كه چاره‌اي هم جز حذف نداشتيم که حذف شده‌ها پاورقي هم توضيح داده و نسخه كامل مصاحبه به صورت فيلم و صدا هم اكنون در دسترس همگان است و در مشهد نيز وجود دارد كه افراد مي‌توانند با مطالب منتشر شده تطبيق دهند.

وی عنوان کرد: به نظرم اگر تعداد بيشتري از واژه‌ها حذف مي‌شد و يا جابه‌جايي صورت مي‌گرفت اين متن بسيار خوش‌خوان‌تر مي‌شد و مخاطب نيز كمتر خسته مي‌شد، اما بسياري از تاكيدها به اين بود كه افراد تكیه كلام‌ها و اصطلاحات مصاحبه شونده را درك كنند.

مولف کتاب تاکید کرد: نسخه منتشر شده كامل كامل كامل است و اين يكي از نقاط قوت اثر است برخي از مطالبي كه از تلويزيون پخش شد تنها بخشي از سخنان نصر بود و مراد سخنگو نبود. مثلا در جايي نقل و قولي از فردی مي‌كرد و مي‌گفت كه فلاني گفته چنین است اما طوري پخش شده بود كه انگار كه او اين حرف را زده است.

وي در خصوص اينكه همه افراد مصاحبه شونده مقيم خارج از كشور بودند، گفت: این موضوع را تائيد مي‌كنم.

دهباشی تصریح کرد: اما يك نفر مي‌خواسته پروژه‌اي را درباره تاريخ شفاهي ايران انجام دهد و اين اثر را به چند سازمان عرضه كرده و تلاش كرده از آنان كمك بگيرد، بخشي از این کمک‌ها را از صدا و سيما، از خانواده خود و بخشي را از كتابخانه ملي ايران و كنگره آمريكا گرفته است.

مولف كتاب درباره حجم زياد پاورقي‌ها تصريح كرد:  ما با نسلي روبه‌رو نيستيم كه در يك شب 200 صفحه كتاب بخواند بلكه با نسلي مواجه هستيم كه پست بالاي 3 سطري را نمي‌خواند در اين كتاب تلاش شده كه علاوه بر تاريخ پژوهشي با مخاطب نيز ارتباط برقرار كند.

يكي از حاضران در جلسه پرسيد زماني كه شما با مصاحبه شوندگان مصاحبه انجام مي‌داديد خودتان را با چه عنواني معرفي مي‌كرديد كه دهباشي گفت: من خودم را به عنوان پژوهشگر تاريخ از سوي كتابخانه ملي ايران و كتابخانه كنگره آمريكا معرفي مي‌كردم.


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: