• یکشنبه ۱۰ مرداد ماه، ۱۳۹۵ - ۱۷:۱۷
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 955-7987-5
  • خبرنگار : 15219
  • منبع خبر : ----

یک پژوهشگرمطرح کرد:

«چله تموز»؛ جشنی معکوس «یلدا» که به فراموشی سپرده شد

یک پژوهشگر گفت: چله تموز یکی از جشن‌های ایرانیان باستان به شمار می‌رود که برعکس شب یلدا به بلندترین روز تابستان اختصاص دارد.

کوروش صالحی در گفت‌وگو  با خبرنگار ایسنا – منطقه خراسان، ضمن بیان این مطلب، اظهار کرد: شواهد موجود نشان می‌دهد که بر اساس تقویم کهن این جشن از نخستین روز تیر ماه آغاز و تا ده مرداد ماه ادامه دارد در واقع همان طورکه جشن یلدا در بلندترین شب سال گرفته می شده است، چله تموز نیز به عنوان بلندترین روز سال مورد توجه ایرانیان باستان قرار گرفته است. 

وی افزود: اهمیت، بزرگی و ماندگاری شب یلدا، سبب شده تا این شب نزد مردم آشناتر باشد، در حالی که جشن چله تموز تقریبا به فراموشی سپرده شده است و بجز بخش‌های کوچکی از ایران، آشنایی چندانی با این جشن باستانی ندارند.

مدیرمسئول انتشارات ایران آزاد درخصوص کارهایی که دراین جشن‌ها صورت می‌گیرد، تصریح کرد: جشن‌هایی که در تیر و مرداد ماه برگزار می‌شود معمولا جشن‌های آب هستند که در نیایش‌های باستانی در خواست آب، سرسبزی و شادی می کردند به طور مثال در جشن تیرگان که در 13تیرماه برگزار می‌شود تشتر یا همان تیر یکی از الهه‌های باستانی در برابر اپوش دیو خشک سالی پیروز می‌شود و پس از پیروزی بانگ مي‌زند خوشا به روزگار شما اي آب‌ها، اي گياهان، ای مردمان و ای کشورها که پس از این آب در نهرها و رودهای شما جاری خواهد بود.

این نویسنده عنوان کرد: جشن دیگری به نام نيلوفر وجود دارد كه علت برگزاری آن دقیقا مشخص نيست، ابوریحان بيروني اشاره مي‌كند در ششم تيرماه مردم جشنی را برگزار مي‌كرده‌اند كه به آن جشن نیلوفران می‌گویند این جشن می تواند با آیین چله تموز جشن‌ها و مراسم آب و آبریزان در ارتباط باشد چرا که برخي پژوهشگران  ادعا می‌کنند علت اين جشن به سبب روييدن گل¬هاي نيلوفر در اين ماه است. 

 صالحی خاطرنشان کرد: درپایان جشن چله تموز، جشن امردادگان است که درهفتم امرداد ماه برگزار می شود در اين روز ايرانيان در دامن طبيعت ،كشتزارها و يا باغ‌هاي خود به پاك سازي، ترميم ، نگه‌داري گياهان پرداخته و یا به گياهان و نباتات رسيدگي شده است و در دامن طبيعت در ميان گياهان به جشن، سرور، نیایش و پايكوبي مي‌پرداخته‌اند. از ياوران امرداد، رشن، اشتاد و زامیاد است که او را در برابر ديو گرسنگي «زيريچ» كه از دستياران انگره مينوست، ياري مي‌دهند.

وی افزود: به طور کلی بیشتر جشن هایی که در تابستان برگزار می شود مربوط به آب، آبیاری، گیاهان، سر سبزی و... بوده است از این رو تموز و گرما نیز از این کلییت مثتثنی نبوده و با آب، آبادی و سر سبزی در بلندترین روزهای سال که اجازه می‌دهد انسان در برابر گرما و خشکی مقاومت کند و بیشترین کوشش را برای آبادانی زمین، داشته باشد، در ارتباط است.

این پژوهشگر در رابطه با یکی از مهمترین موضوعات که اهمیت آب است، گفت: در بیشتر نقاط ایران  آب یکی از ضروری ترین منابع بوده که همه ایرانیان در نگه‌داری آن تلاش می‌کنند تا در خشک‌ترین مناطق، از این مایع حیاتی بهره برند و سبب زندگی و آبادانی شود و به همین دلیل قنات‌هایی وجود دارد که چند هزار سال قدمت داشته و کیلومترها آب را در زیر زمین انتقال می‌داده است.

این نویسنده در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه این جشن‌ها در میان کدام اقوام مرسوم است، تصریح کرد: این گونه جشن‌ها مربوط به قوم و شهر یا منطقه ای نبوده است و تقریبا به واسطه دیرینگی و به ویژه گره خوردن با فرهنگ مذهبی سبب شده تا در میان همه ساکنان فلات ایران برگزار شود، اما با ورود اسلام دگرگونی گسترده‌ای بوجود آمد به نحوی که بسیاری از آداب و رسوم به مروز زمان به فراموشی سپرده شد. 

وی ادامه داد: هر زمان که تعصبات شدت می‌گرفت دگرگونی فرهنگی بیشتر می‌شد از این رو از جمع گسترده‌ای از جشن‌های باستانی که جنبه ملی، طبیعی و فرهنگی داشته است، جز در میان اخبار و روایت‌های تاریخی چیزی نمی‌یابیم و تنها در مراکز دور از هجمه‌های فرهنگی مردم توانسته اند بخشی از میراث باستانی را پاسداری کنند. 

صالحی عنوان کرد: درخراسان جنوبی شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد آن‌ها جشن چله تموز را گرامی می‌دارند و تاکنون این مراسم و جشن‌ها برگزار می‌شود.

مدیر مسئول انتشارات ایران آزاد در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا امروزه این آیین و سنت انجام می‌شود و تا چه میزان مردم با آن آشنایی دارند، خاطر نشان کرد: در بیرجندتقویم محلی نشان می‌دهد که جشن تموز در این منطقه شناخته شده است اگرچه که این مراسم شاید مانند یلدا فراگیر نباشد اما با این وجود توجه بخشی از مردم را به خود جلب کرده است شاید علت ماندگاری آن، همان گرما و مساله مهم آب بوده است چرا که خراسان جنوبی یکی از نقاط خشک ایران به شمار می‌رود که زندگی شهری در آنجا تقریبا چندهزار سال قدمت دارد و جایگاه یکی از خاندان‌های مهم ایران باستان بوده است.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: