• شنبه ۲۶ فروردین ماه، ۱۳۹۶ - ۱۶:۳۹
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 961-5887-5
  • خبرنگار : 15219
  • منبع خبر : ----

گشت‌وگذار در شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی

شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی که از 29 اسفند ماه سال گذشته با حضور مادران شهدا افتتاح شد، در روز دوم فروردین ماه میزبانی از زائران و مجاوران حریم رضوی  را به صورت رسمی آغاز کرد و همه روزه در دو نوبت صبح و عصر آماده میزبانی از زائران و مجاوران حریم رضوی است.

به گزارش ایسنا، منطقه خراسان، مشهد دوست داشتنی انتقال ارزش‌های تاریخی به شیوه‌ کاملا جذاب که در میان زندگی ماشینی امروز جامعه گم شده است را یادآور می‌شود. از دیگر سو این شهرک توانایی‌ هنرمندان ایرانی به ویژه مردم مشهد را نشان می‌دهد تا با فرهنگ غنی مردم مشهد بیشتر آشنا شوند. خوشبختانه جهانگردانی از مکزیک، آلمان، فیلیپین و افغانستان از شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی بازدید کرده‌اند.

چند قدمی به ورودی شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی مانده که در میانه راه صدای اسب‌هایی را می‌شنویم که حکایت از تاریخی بودن این شهرک دارد و همچنین شترهایی که برای استراحت در گوشه‌ای نشسته و بازدیدکنندگان، به ویژه کودکان، با رفتن در کنار آن‌ها بسیار لذت می‌برند. 

هنگامی که وارد این شهرک تاریخی می‌شویم، گویی سوار بر ماشین زمان شده‌ای و به گذشته سفر کرده‌ای و تا چشم کار می‌کند افرادی را می‌بینی که با لباس‌های قدیمی در این شهرک رفت‌وآمد می‌کنند. حجره‌های قدیمی و گنبدی شکل که افراد در هر کدام از این حجره‌ها مشغول کاری هستند. همچنان صدای خروس و گوسفند به گوش می‌رسد که در روستای کوچکی به نام پاژ زندگی می‌کنند.

حجره‌های گنبدی‌شکل مانند حجره طب، جابربن حیان، الحَیل، نجوم و ... در سمت راست شهرک قرار گرفته که افراد با لباس‌های تاریخی و با زبان و لهجه مردمان آن روزگار صحبت می‌کنند. همچنین در موارد مختلف اطلاعاتی را هم به بازدیدکنندگان می‌دهند. به عنوان مثال حجره کاغذسازی که مراحل ساخت کاغذ اولیه را به مردم نشان‌ می‌دهد که با نشاسته و براده چوب، می‌توان کاغذ ساخت و همین موضوع مخاطبان زیادی را به طرف آن حجره جذب و اطلاعاتی را کسب می‌کنند.

همچنان صدای حیوانات روستای پاژ به گوش می‌رسد و کودکان سرگرم نوازش سفید بره کوچکی هستند. در این میان که کودکان مشغول بازی با این بره کوچک هستند، پدران و مادران مشغول خرید لبنیات محلی که حاصل زحمت زنان روستایی هستند.

ملیحه معقول یکی از هنرمندان نگارگر است که در یکی از این حجره‌ها آثار هنری خود را به نمایش گذاشته است. چند کلامی با او هم صحبت شدم و در مورد واکنش و بازخورد مردم از شهرک به ویژه هنر نگارگری سوالاتی را مطرح کردم. 

در ابتدا از هنر نقاشی و یا همان نگارگری گفت که شامل تذهیب، تشعیر و مینیاتوری که همان هنر نگارگری است و این هنر سابقه قدیمی دارد و در مکتب‌های مختلف کار شده است.

این هنرمند نگارگر تصریح کرد: مکتب تبریز، هرات، اصفهان، شیراز و... از جمله مکاتب نگارگری ایرانی است که این هنر از دوره قبل از تیموری شروع به کار کرده و تحت تاثیر مکاتب مختلف قرار داشته است.

معقول خاطرنشان کرد: متاسفانه مردم از هنر نگارگری شناخت کافی ندارند و این موضوع بسیار دردناک است که از این هنر اصیل ایرانی، اطلاعات کافی ندارند اما عده‌ای هم حضور داشتند که از هنر نگارگری استقبال نشان دادند.

در گوشه‌ای از این شهرک حسین روح‌بخش به روی صندلی نشسته و به طراحی چهره‌های اشخاص می‌پردازد. او می‌گوید: کاری که بنده انجام می‌دهم، طراحی چهره واقعی افراد است و کسانی که تمایل داشته باشند، در طی مدت 18 الی 20 دقیقه چهره آن‌ها را ترسیم می‌کنم.

روح‌بخش در خصوص استقبال مردم از شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی، عنوان کرد: مردم بسیاری از این شهرک استقبال کردند. همچنین خوشحالم افرادی بودند که تمایل داشتند چهره آن‌ها را ترسیم کنم.

بعد از اتمام صحبت با حسین روح‌بخش صدایی به گوش می‌رسد که ناخودآگاه فرد را به سمت آن صدا می‌برد. زمانی که قصد داشتم به طرف آن صدا بروم ناگهان به کاروانی برخورد کردم که کجاوه‌ای بر پشت شتر بسته‌ و برای استراحت شترها کمی در شهرک ایستادند و مردم از این فرصت استفاده کرده و به گرفتن عکس مشغول شدند.

بازگردیم به آن صدایی که در یک لحظه‌ افرادی را به سمت خود کشاند. از مردم جویا شدم که اینجا چه خبر است. گفتند نمایش تئاتر در مورد زندگانی امام رضا(ع) است و در آن محل نیمکت‌هایی قرار داده بودند که مخاطبان برای تماشای این تئاتر بنشینند.

زمانی که صحنه تئاتر را ترک می‌کنیم، در کنار آن، گلزار شهدا را می‌بینیم که مردم به روی سنگ‌ها نگاه و به این فکر می‌کنند که چه افرادی برای پایداری و زنده نگه داشتن این سرزمین جان خود را فدا کردند. در یکی از بخش‌های گلزار شهدا، شهدای حادثه منا هستند. در میان آرامگاه‌های شهدای منا، آرامگاه شهید حاج حسنی کارگر، قاری بین‌المللی قرآن که با شهادتش دل بسیاری از افراد را به درد آورد، نیز به چشم می‌خورد.

کمی که جلوتر می‌رویم، به اتاق ساواک و زندان برمی‌خوریم و هنگامی که وارد زندان می‌شویم ناگهان احساس ترس و وهم تمام وجودم را فرا می‌گیرد و از بوی رطوبتی که در زندان تنگ و تاریک حاکم است، کلافه می‌شویم. اینجا درک می‌کنیم که زندانیان آن زمان چه رنج‌هایی را به دوش کشیده‌اند.

ساواک، حتی وقتی کلمه آن را هم به زبان می‌آوریم ناخودآگاه یاد شکنجه‌ها و رنج‌هایی می‌افتیم که اسرا با صبوری و توکل بر خدا آن را تحمل کردند و با صبوری خود، دشمنان را به وحشت انداختند. در این اتاق زمانی که وارد می‌شویم صدای آه و ناله اسرایی را می‌شنویم که در حال شکنجه هستند کمی جلوتر در یک اتاق کوچک وسایل شکنجه‌ای را مشاهده می‌کنیم که کلمات از توصیف آن‌ شرم دارد.

چند قدم آن‌ طرف‌تر به چایخانه دوست‌داشتنی شهرک تاریخی که فضای مناسبی را ایجاد کرده برمی‌خوریم که بازدیدکنندگان برای استراحت، از این فضای زیبا و سنتی استفاده می‌کنند. این شهرک تاریخی کوچه پس کوچه‌های بسیاری دارد که در هر کدام از این کوچه‌ها غرفه‌هایی را مشاهده می‌کنیم از جمله صنایع دستی، قالی فروشی، بقالی و معرق کاشی.

قدم‌هایم صدایی را دنبال می‌کنند که وقتی از مردم جویای این سر و صدا می‌شوم می‌گویند که شیخ فضل‌الله نوری است که او را به دادگاه می‌برند. کنجکاو شدم و به همراه مردم به دادگاهی که در کنار چایخانه دوستداشتنی قرار گرفته رفتم. در ابتدا به معرفی شیخ فضل‌الله نوری می‌پردازند که از روحانیون برجسته‌ای است که نقش کلیدی و تاثیرگذارش را در اواخر دوره قاجاریه و همزمان با انقلاب مشروطیت، نمی‌توان نادیده گرفت.

او تمام تلاش خود را برای ممانعت از به خطا رفتن مسیر مشروطیت به کار بست تا اجازه ندهد به نام آزادی و دموکراسی، بی بند و باری غربی در جامعه اسلامی حاکم شود. تا شروع دادگاه چند دقیقه‌ای به طول انجامید و از این فرصت استفاده کردم و با یکی از بازدید کنندگان گفت‌وگو کردم. او می‌گوید برای اولین بار است که از شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی دیدن می‌کند و بسیار خوشحال بود که به این شهرک آمده و می‌گوید انگار به گذشته بازگشته‌ایم و این بسیار لذت بخش است.

دادگاه شیخ فضل‌الله آغاز می‌شود و قاضی در حال بازجویی از شیخ است و سرانجام به دلیل اقداماتی که در گذشته انجام داده او را به دار آویختند.

بعد از دادگاه شیخ فضل‌الله، محمد علی کلی وارد می‌شود که او را هم به دلیل نرفتن به سربازی به این دادگاه می‌کشانند. 

در این شهرک خان‌دایی حضور داشت که سیراب شیردان و آش رشته می‌فروخت و بازدیدکنندگان برای اینکه کمی استراحت کنند به غرفه خان دایی می‌رفتند.

زندگی در شهرک تاریخی جاری است و زمانی که در این شهرک قدم می‌زنیم به افرادی برمی‌خوریم که با لباس‌های قدیمی به تن کرده در کوچه‌های شهرک مشغول انجام کاری هستند. در یکی دیگر از کوچه‌ها غرفه حکاکی و قلمزنی روی سنگ و عکاسخانه به چشم می‌خورد و یک باقالی فروش در همان نزدیکی حضور دارد که به فروختن باقالی و لبوی داغ مشغول است.

کمی جلوتر که می‌رویم به لحاف دوزی می‌رسیم که پیرمردی بر روی زمین نشسته و در حال زدن پنبه است. روبه‌روی این غرفه نجاری و معرق کاری راش وجود دارد که آثار بسیار زیبایی را در معرض فروش گذاشته است.

کتابفروشی علیزاده که در چند قدمی لحاف‌دوزی است. با همان سبک معماری قدیم و قفسه‌های چوبی. در کنار این کتابفروشی زورخانه‌ شهدای عیدگاه وجود دارد که شامل دو بخش اصلی گود زورخانه و نمایشگاهی شامل لوازم نقال‌خوانی و پهلوانی است.

کمی جلوتر به تماشاخانه اکران فیلم‌های کوتاه می‌رسیم که فیلم پنج دقیقه‌ای طنز علمک را نشان می‌دهد. در این شهرک تاریخی تا جایی که چشم کار می‌کند، پر است از غرفه‌ها و مغازه‌هایی که مشغول فروش اجناس خود هستند.

در شهرک تاریخی لبخند از چهره بازدیدکنندگان و حتی افرادی که در این شهرک مشغول کاری هستند، از بین نمی‌رود چراکه این شهرک تاریخی همه را به دور از دغدغه‌ها و زندگی‌های پر از مادیات دور کرده و تنها صمیمیت و صفا وجود دارد که آدمی را به خاطره‌های گذشته فرا می‌خواند و کسی در مشهد دوست داشتنی خسته و یا ناراحت نیست و همه در تکاپو بازدید از شهرک هستند تا جایی از آن نادیده نماند.

اجرای نمایش روایت گوهرشاد از دیگر برنامه‌هایی بود که مخاطبان زیادی را به خود جذب کرده تا با گذشته مشهد بیشتر آشنا شوند. در شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی علاوه بر اینکه بازدیدکنندگان در بخش کهن با مفاخر، آداب و رسوم و همچنین سبک زندگی مردم این خطه آشنا می‌شوند، در قسمت معاصر با مراکز و هسته‌های اصلی مبارزات انقلابی، مردم مشهد بیشتر آشنا می‌شوند.

مسجد فیل یکی دیگر از مکان‌هایی است که در مبارزات انقلابی مردم مشهد بسیار موثر بوده و یادآور رشادت‌های انقلابیون است. حسینیه حاج‌آقا عابدزاده و نیز حسینیه پزندگان. یکی از مسئولان شهرک تاریخی این حسینیه را چنین توصیف می‌کند که اولین تظاهرات رسمی و علنی بانوان مشهدی از میدان شهدا شروع شده و علیه جریان کشف حجاب جزو آن دسته تظاهرات اولیه بوده و اگر خانم‌ها این تظاهرات را انجام نمی‌دادند، شاید اقدام به حرکت‌های دیگر انقلابی نمی‌کردند و زنان در زمینه انقلاب فعالیت‌های بسیار موثری را انجام داده‌اند.

پرداختن به آیین‌های قدیمی مردم مشهد «خنچه برون» است. رسمی که از قدیم تا به امروز در مشهد بوده؛ هر چند که این رسم و رسوم به دلیل سبک زندگی شهرنشینی مدرن به فراموشی سپرده شده اما این آیین‌ها نشانه‌ای از فرهنگ پر افتخار این مردم است. در گوشه‌ای از این شهرک تاریخی اتاق‌های روستایی وجود دارد که وقتی از پله‌های آن بالا می‌رویم، به اتاقی برمی‌خوریم که زن و شوهری با همان لباس‌های محلی و وسایل بسیار ساده‌ در صفا و صمیمیت در حال خوردن غذا هستند.

در اتاق دیگر این شهرک شاهد دیدن مادری هستیم که نوزادش را در آغوش گرفته و در حال خواباندن آن است. دار قالی بافی در اتاق دیگری مهیاست و نیز چرخ بافنده که اصالت روستاییان را روایت می‌کند و زنان روستایی با انجام چنین کارهایی در مخارج خانواده کمک می‌کنند.

در اتاق دیگر خانواده‌ای را می‌بینیم که در زیر کرسی نشسته و با صمیمیت زندگی می‌کنند در این اتاق که تقریبا از دیگر اتاق‌ها بزرگ‌تر است، شاهد وسایل ساده و قدیمی بیشتری هستیم. در یکی دیگر از اتاق‌ها مادری حضور دارد که در حال پختن نان است و مانند گرمای تنور، با وجودی پر از عشق و گرما و با تمام خستگی که دارد برای خانواده‌اش نان می‌پزد.

کمی که جلوتر می‌رویم در واقع به تحول زمان می‌رسیم که کمی با دیگر اتاق‌ها تفاوت دارد و گفته می‌شود که مربوط به دهه 50 است. در این اتاق تلوزیون، رادیو و چیزهای دیگر وجود دارد. در این مسیر که اتاق‌های روستایی را طی کردیم افراد زیادی از این بخش شهرک تاریخی بازدید کردند که بسیار لذت‌بخش بود.

در چند قدمی این اتاق‌های روستایی، وارد خانه‌ای می‌شویم که مربوط به دهه 60 است. این خانه حیاطی دارد که ماهی‌های قرمز در حوض حیاط آن خانه شنا می‌کنند و زمانی که از پله‌های خانه بالا می‌رویم، شاهد وسایل قدیمی و بسیار ساده‌ای هستیم که گویا  شهید محمود صارم بافنده یکی از اهالی این خانه است که به شهادت رسیده و عکس این شهید در گوشه‌ای از حیاط در کنار یک باغچه کوچک قرار گرفته است.

شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی یک سفر تاریخی است که قصد دارد گذشته خود را به یاد آوریم و هرگز فراموش نکنیم که اصالت و فرهنگ یک ایرانی چیست. مشهد دوست داشتنی خاطراتی را به یاد می‌آورد که در لابه‌لای زندگی ماشینی و مدرن امروز پنهان شده و این جای نگرانی دارد چرا که نباید اصالت و سادگی که گذشتگان ما داشته‌اند را فراموش کنیم.

شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی یک بار دیگر یادآور روزها و لحظه‌هایی می‌شود که گذشتگان ما با تمام مشکلاتی که پیش رو داشته‌اند، اما هرگز صفا و صمیمیت را قربانی این مشکلات نکردند و با کم و زیاد، زندگی‌های بسیار با صفایی را پشت سر گذاشته‌اند.

خوب است که شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی را تنها به عنوان یک نمایشگاه که در طی مدتی برگزار می‌شود، نگاه نکنیم بلکه به هدفی که این شهرک تاریخی در نظر داشته است بنگریم و قدری تفکر و تامل کنیم که از کجا به اینجا رسیده‌ایم.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: