• یکشنبه ۲۴ اردیبهشت ماه، ۱۳۹۶ - ۱۸:۱۲
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 962-12887-5
  • خبرنگار : 15224
  • منبع خبر : ----

محمدجعفر یاحقی:
بررسی گویش‌های دری، مرز جغرافیایی نمی‌شناسد

دکتر محمدجعفر یاحقی گفت: در بررسی گویش‌های فارسی دری، مرز جغرافیایی جایگاه ندارد و باید یکپارچه به مساله نگاه کرد.

به گزارش خبرنگار ایسنا- منطقه خراسان، یک استادتمام دانشگاه فردوسی مشهد، در نشست «گرامیداشت زبان فارسی و بزرگداشت فردوسی» که در دانشکده دکترعلی شریعتی این دانشگاه برگزار شد، در خصوص پهنه زبانی خراسان عنوان کرد: منطقه کنونی خراسان ایران و افغانستان و تاجیکستان همه و همه جزو خراسان بزرگ هستند و به همین خاطر وقتی سخن از گویش‌های خراسان می‌آوریم مدنظر ما گویش‌های تمامی این مناطق است.

یاحقی تصریح کرد: متاسفانه بر روی برخی دیگر از گویش‌های خراسانی همچون گویش‌های افغانستان آن‌گونه که شاید و باید کار نشده است و این در حالی است که این گویش‌ها بسیار نیازمند مطالعه است و باید پژوهش‌های علمی بیشتری بر روی آن‌ها صورت بگیرد. 

این عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: شاعران ادوار نخست پس از اسلام، فارسی نویسی را  دون شان خود می‌دانستند تا جایی که بسیاری از نویسندگان این ادوار می‎گویند که ما عربی را برای خواص و فارسی را برای عوام می‌نویسیم گویی که زبان فارسی چیزی کم دارد. این، آن برخوردی است که در بین نخبگان آن دوره وجود دارد و این تقابل بین فارسی‌نویسی و عربی‌نویسی در گذشته بسیار عمیق بوده است.
 
وی تصریح کرد: سامانیان تاثیر بسیار زیادی بر گسترش زبان فارسی گذاشتند تا جایی که ما شاهد هستیم زبان فارسی در این دوره به اوج خود می‌رسد و در همه زمینه‌های علوم مختلف از جمله تفسیر، نجوم و طب نخستین کتاب‌ها به زبان فارسی در این دوره‌ها نوشته می‌شوند و آن هم به نثر فارسی و نه نظم.
یاحقی ادامه داد: با آمادگی تمام زبان فارسی در قرن دوم و سوم وارد می‌شود و شاعرانی که در این ادوار دست به قلم می‌برند آثار قدرتمندی خلق می‌کنند. طبیعتا این امر نشان‌دهنده وجود یک پیشینه قدرتمند در زبان است و این‌که زبان، زبان تازه‌ای نیست.

این استاد ادبیات اظهار کرد: بسیار از این ریشه‌ها طبیعتا پیش از اسلام شکل گرفته‌اند و شاید بسیاری از آن‌ها  در حال حاضر از بین رفته باشند و به همین خاطر است که اکنون تمام امتیازها را برای شاهنامه قائلیم اما نابودی آن‌ها چیزی از ارزششان نمی‌کاهد.

توانایی‌های زبان عربی تاثیر زیادی در ورود آن به فارسی داشت

در ادامه این نشست دکترمحمد تقوی، طی سخنانی اظهار کرد: پس از گذر یک دوره زبان فارسی و عربی به یک درک مشترک دست یافتند و ما به این درک رسیدیم که زبان فارسی و عربی قابل جمع است اما به هرحال هر زبانی توانایی‌های خود را دارد و نمی‌توان منکر این امر شد. به عنوان مثال وقتی اندیشمندی چون ابن سینا می‌بیند که برای برخی توضیحاتش معادل فارسی ندارد چه می تواند بکند جز این که عربی بنویسد. 

وی عنوان کرد: در سرایش شاهنامه و همچنین در هویت بخشی به زبان فارسی، خدای نامه‌ها تاثیر عمده‌ای ‌داشتند اما این تاثیر مربوط به پیش اسلام است اما آن‌چه که هویت زبان فارسی را در مقابل سیطره اعراب حفظ کرد، شاهنامه بود.

این استاد زبان و ادبیات فارسی ادامه داد: قطعا شروع با شاهنامه فردوسی نبوده است و بلکه پیش از آن نیز آثاری در حفظ هویت ایران سروده شده است اما این هویت بخشی در دوره سامانی است که شیوه رسمی پیدا می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: من فکر می‌کنم نقش اشخاص و افراد در شکل‌گیری نهضت حفظ زبان فارسی، خیلی پررنگ‌ بوده است اما  به مرور نقش افراد کمرنگ‌تر می‌شود و این گفتمان است که  جای آن را می‌گیرد.

ردپای گویش‌های شرقی در متون دوره اول پررنگ است

در ادامه این نشست دکتر علی رواقی اظهار کرد: در متون دوره اول فارسی دری از گویش‌های شرقی استفاده فراوانی شده است. 

این عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی تصریح کرد: گونه‌شناسی یکی از مسائل مهم فارسی دری است و از همین رو می‌بینیم که در دوره‌های اول زبان فارسی خیلی به گویش‌ها توجه داشته‌اند.

وی تصریح کرد: من پیش از این در خصوص گویش‌ها و متون فارسی مقاله‌ای نوشته‌ام که در نشریه نامه انجمن نیز چاپ شده است و در آن‌جا نشان داده شده که چه تعداد واژه از گویش‌ها گرفته شده است. در حال حاضر این واژه‌ها به حدود دو هزار واژه می‌رسد. 

وی خاطرنشان کرد: تا زمانی که ما گویش‌هایمان را نشناسیم نمی‌توانیم واژه‌شناسی کنیم. زمانی که ما از خراسان صحبت می‌کنیم باید دقیقا مشخص شود که منظور از خراسان کجاست چون حتی تاجیک‌ها خود را خراسانی و محدود به منطقه خراسان می‌دانند.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: