• یکشنبه ۱۸ تیر ماه، ۱۳۹۶ - ۱۲:۴۴
  • دسته بندی : شهرستان‌ها
  • کد خبر : 964-8290-5
  • خبرنگار : 15100
  • منبع خبر : ----

به مناسبت روز ملي ادبيات کودکان و نوجوانان؛

ادبيات مهجور كودك و نوجوان

وقتي سخن از ادبيات خاص كودك و نوجوان مي‌شود هركس تعريف خودش را دارد؛ به استناد گفته كارشناسان متاسفانه تعريف درستي از ادبيات اين قشر نداريم و شايد تعريف، دقيق است اما طرح راهبردي براي آن نداريم.

به گزارش ايسنا- منطقه خراسان، سوالات زيادي پيرامون اين موضوع بود، اين كه تعريف ادبيات كودك و نوجوان چيست؟ آيا برنامه‌اي مدوني براي شكل دادن به ادبيات كودك و نوجوان در جامعه ما در دسترس است؟ اصلا ادبيات كودك و نوجوان چرا اهميت دارد.

كودكان و نوجوانان چه انتظاري از نويسندگان و مشاورين خود دارند؛ براي پاسخ به اين‌ها ابتدا سراغ نوجوانان رفتم تا انتظاراتشان را بدانم و اين كه چه‌قدر كتاب و ادبيات خود را مي‌شناسند و بعد با چند نويسنده و مربي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان و فعالان اين حوزه به گفت‌وگو نشستم گزارشي كه مي‌آيد خلاصه‌اي از گفت‌وگوهاي ايسنا با كساني است كه به نوعي در ساختن ادبيات كودك و نوجوان دخيل هستند.

نشستي با نوجوانان يكي از مراكز كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان ترتيب داديم، يكي از آن‌ها كتاب طنز دوست داشت اما كمتر آن را در قفسه‌ها پيدا مي‌كرد، از آن‌ها مي‌پرسم چه طور كتاب‌هايشان را انتخاب مي‌كنند پاسخ آن‌ها اين بود «مشاوره از مربيان و دوستان» و «استفاده از اينترنت براي يافتن كتاب مورد نظر» هر كدام دغدغه خاصي براي انتخاب كتاب داشتند و يك موضوع خاص را دنبال مي‌كردند آنچه در اين گفت‌وگو حاصل شد اين بود كه كودكان و نوجوانان مخاطبان جدي هستند كه گاهي ديده نمي‌شوند.

جعفر توزنده‌جاني عضو انجمن نويسندگان كودك و نوجوان ايران در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا مي‌گويد: پيش از اين تعريفي از كودك نبود؛ كودك را انساني در نظر مي‌گرفتند كه هنوز بزرگ نشده و ما بايد او را براي بزرگسالي آماده كنيم بر اساس اين نگاه تمام آن چه كه مربوط به كودك بود ادبيات خاص خودش نبود بلكه در نهايت ادبياتي بود كه به او بفهمانند تا بايد سريع بزرگ شود چون جامعه به او نياز دارد.

وي ادامه مي‌دهد: اما در عصر جديد اين تفكر دگرگون شد و گفته شد كه انسان‌ها بزرگ‌ترين ضربه را زماني مي‌خورند كه دوران كودكي را خوب طي نكرده باشند؛ دوران كودكي را تعريف كردند و ادبيات آن نيز شكل گرفت؛ لازمه اين كه انساني براي جامعه مفيد واقع شود، اين است كه مراحل زندگي خود را درست طي كند؛ از اين جهت ادبيات كودك و نوجوان جزء ضروريات جامعه است.

اين نويسنده كودك و نوجوان تصريح مي‌كند: بزرگ‌ترين چالش حوزه ادبيات كودك و نوجوان، اين است كه هنوز كودك و نوجوان را درست نشناخته‌اند؛ از دهه 60 تازه وارد يك مرحله ابتدايي در اين مقوله شديم هنوز والدين نمي‌دانند چگونه با كودكانشان رفتار كنند، ادبيات كودكان بايد جدي گرفته شود در بخش كتاب و نشر و ... بايد زمينه فراهم گردد. 

توزنده‌جاني مي‌گويد: نهادهاي سياست‌گذار نيز اول بايد تعريف را مشخص كنند، درست است كه برنامه‌ريزي آن‌ها دلسوزانه است اما براي برنامه‌ريزي لازم است كه از پروژه تعريف درست داشت و آن را بررسي كرد ولي سياست‌گذاري‌ها مقطعي است و تداوم ندارد و اين بزرگ‌ترين لطمه در اين زمينه به شمار مي‌رود.

زهره اکبرآبادی مسئول مرکز شماره سه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیشابور با بيان اين كه مطالعه یکی از راه‌های موثر برای آموختن است؛ عنوان مي‌كند: با مطالعه آثار نویسندگان ما در تجربه‌هایی شریک می‌شویم که شاید امکان روبرو شدن با آن براي ما فراهم نشود، پس راه ساده و کوتاه برای پی بردن به لایه‌های مختلف زندگی ارتباط با ادبیات هر کشور است. کودکان و نوجوانان در ابتدای راه زندگی هستند و نیازمند آموختن برای داشتن زندگی بهتر و با توجه به حساسیتی که این دوره از زندگی دارد و بی‌شک آموزش‌های این مقطع زندگی شانس ماندگاری بیشتری دارند و ثبت و ضبط شدن آن‌ها بهتر صورت می‌پذیرد در نتيجه لازم است خوراکی برای افکار این گروه فراهم شود که ارزشمند باشد؛  از این رو متولیان امر بايد حساسیت بیشتری نسبت به آنچه برای این قشر به عنوان خوراک فرهنگی تهیه می‌شود؛ به خرج دهند.

وي ادامه مي‌دهد: کودکان و نوجوانان امروز با دنیای وسیعی از اطلاعات لحظه به لحظه مواجه هستند استفاده از ابزار و امکانات بسیار راحت است و به سادگی می‌توانند حجم انبوهی از دانسته‌ها را دریافت کنند. در این میان با پیشرفت‌های به وجود آمده کتاب‌ها به عنوان یکی از ابزار ارتباطی مطرح هستند که اگر نتوانند به موازات تکنولوژی جدید اطلاعات مورد نظر را در اختیار مخاطب خود قرار دهند بی‌شک کنار گذاشته می‌شوند.کتابها وظیفه سنگینی بر عهده دارند و نویسندگان باید از هوشمندی بالایی برخوردار باشند تا بتوانند مخاطب خود را حفظ و ماندگار کنند.

اكبرآبادي مي‌گويد: کتاب‌هایی که ویژه کودک و نوجوان به چاپ می‌رسد هم از این قاعده مستثنی نیستند . بچه‌ها با آثاری ارتباط برقرار می کنند که حرف نویی برای آنها داشته باشد. پند و اندرز مستقیم در دنیای آن‌ها راه به جایی نمی برد. از طرفی ساده انگاری را هم بر نمی‌تابند این‌که نویسنده‌ای پیش پا افتاده ترین مسائل و موضوعات را دستمایه آثار خود قرار دهد در واقع توهین به درک و فهم بچه‌هایی است که امروزه پا به پای بزرگ‌ترهای خود چال‌شهای زندگی را درک می کنند و خود را صاحب رای و نظر می دانند.

وي بيان مي‌كند: موضوعات تكراري، بیان پیش پا افتاده كه این مسئله در حیطه شعر بسیار خودنمایی می‌کند و بخش عظیمی از آنچه به عنوان شعر کودک در زمینه کتاب موجود است ارزش چندانی از نظر ادبی و مفهومی ندارند. در واقع بسیاری از آن‌ها فقط ریتمیک هستند و شاعر به سختی در پی جور کردن قافیه بوده است. در بخش داستان نیز تعداد انگشت شماری از نویسندگان کودک توانسته‌اند تاثیر گذاری خود را حفظ کنند و بقیه راه را اشتباه رفته‌اند. این مسئله فقط شامل تالیف آثار نمی‌شود و مقوله تصویرگری را هم شامل می شود که حرکتی رو به پایین را در این بخش نیز در کتاب‌ها شاهد هستیم. این مهم در شعر و داستان نوجوان هم مشهود و در برخی مواقع فاجعه است.

وي مي‌گويد: نداشتن شناخت نویسندگان از دنیای نوجوان و آرزوهای او موجب شده مخاطب نوجوان از کتاب گریزان شود و خواسته های خود را در دنیای مجازی پی بگیرد. ادبيات كودك و نوجوان بایستی از شعار گذر کرده و به شعور برسد و مخاطب را دست کم نگیرد. صرف بیان این‌که چی خوب است و چی بد؛ بچه‌ها به کتابها علاقمند نمی‌شوند باید زبان تازه‌ای برای این ارتباط پیدا کرد. تمام نهادهای مرتبط با کودک و نوجوان مثل خانواده، آموزش و پرورش، کتابخانه‌ها باید در کنار هم به ارتقاء ادبیات کودک و نوجوان همت بگمارند. این‌که هر نهادی به تنهایی بخواهد بار این مسئله را به دوش بکشد مستلزم صرف وقت و هزینه بسیاری است.

کیمیا امینی مدیر انجمن مردم نهاد کودک و نوجوان سیمرغ نيز بازآفرینی متون کهن ملی و بین‌المللی را عامل مهمی درشناخت رشد و ماندگاری ادبیات کودک و نوجوان مي‌داند و مي‌گويد: بدون تردید نویسندگان  باید از متون کهن و آثار مانده از فرهنگ ‌و قومیت خود را نگهداری کنند؛ بازآفرینی نوعی بیان خلاقانه از متن‌های کهن است که تفاوت ویژه‌ای با بازنویسی و ساده نویسی دارد. 

وي ادامه مي‌دهد: در بازآفرینی می‌توان براساس درک و دریافت از متون کهن، آثار جدیدی به وجود آورد تا نسل امروز با زبان و گفتار جدید بتوانند به راحتی  با محتوا و مفهوم آن آثار ارتباط برقرار کنند. ظرفیت متون کهن برای بازآفرینی و بازنویسی برای کودکان و نوجوانان در ایران بسیار غنی است. 

اين كارشناس ارشد ادبيات نقش بازآفريني را ادبيات كودك و نوجوان بسيار مهم مي‌شمارد و مي‌گويد: داستان‌ها و خردنامه‌ها، پندها و اندرزها و حکمت‌نامه‌های کهن ما در متون ادبی جای گرفته‌اند.

 قابوسنامه،  گلستان، بوستان، شاهنامه و همه آثار ادبی ما به نوعی باز نویسی و بازآفرینی داشته‌های کهن‌تر ماست که توانست راه ارتباطی نسل امروز را به گذشته‌های دورتر پیوند زند. بخشی از این متون در طول قرن‌ها بدون تعییر بازنویسی و گاه ساده‌نویسی شده است.

فاطمه امين‌فر مربي فرهنگي يكي از مراكز كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان نيز نياز سنجي براي يافتن سلايق گروه كودك و نوجوان را امري مهم تلقي مي‌كند و مي‌گويد: كانون پرورش فكري كودكان و نوجوان كتابخانه اختصاصي آن‌هاست و در اين جا مراجعه‌كنندگان كتاب‌هاي مناسب در اختيارشان قرار مي‌گيرد، مشكلي كه وجود دارد اين است كه كودكان و نوجوانان به يك سري كتاب‌ها علاقه‌مندند اما در دسترس آن‌ها نيست و بايد در اين مورد نياز سنجي شود و نويسندگان موضوعات روز را ارائه دهند.

گزارش از سیمین سلیمانی؛ ایسنا- منطقه خراسان

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: