• یکشنبه ۸ مرداد ماه، ۱۳۹۶ - ۰۱:۰۰
  • دسته بندی : شهرستان‌ها
  • کد خبر : 965-5890-5
  • خبرنگار : 15100
  • منبع خبر : ----

نگاهي به زندگي عشاير؛

رهاتر از نسيم و استوارتر از كوه

كوچ‌نشينان بي‌ادعاي اين سرزمين كه رهاتر از نسيم خانه خود را به دوش مي‌گيرند و در دل طبيعت زندگي مي‌كنند، كوچ‌نشيناني كه از كوه، استوار ترند و از رود زلال‌تر؛ اگر چه به نوعي رد پاي مدرنيته در زندگي عشاير نيز به چشم مي‌خورد اما هنوز سقفِ آن‌ها چادر است و گو اين كه رواني آب، نامِ آن‌ها و تركيبِ بوي نانِ تازه و بوي سبزيِ مرتع، نشانِ آن‌هاست.

به گزارش خبرنگار ايسنا- منطقه خراسان، زندگي عشاير عجيب با طبيعت، عجين است؛ براي تهيه گزارش از زندگي آن‌ها به قوچان رفته و از آن‌جا گردنه‌ها و راه پر پيچ و خم به سمت باجگيران را پشت سر گذاشتيم، قبل از تونلِ باجگيران سنگ‌چين‌هايي كه از عشاير به جا مانده بود به چشم مي‌خورد كه نشان مي‌داد، آن‌ها قبلا در اين نقطه بوده‌اند.

مدتي بعد به شهر باجگيران، كه نقطه صفر مرزي بين ايران و تركمنستان است، رسيدم؛ آن جا سراغ عشاير را گرفتم كه مرا به روستاي مرزي بردر و قره‌چقه راهنمايي كردند، از باجگيران تا اين روستاها نيز مقداري راه بود؛ قبل از اين كه موفق شوم با كوچندگان صحبت كنم، با يكي از اعضاي شوراي روستاي بَردر ملاقات كردم او به خوبي با زندگي عشاير آشناست، چرا كه روستانشينانِ بردر و قر‌ه‌چقه از نزديك با آنان تعامل دارند و شاهد رفت‌ و آمدهاي عشاير هستند؛ محمد زينلي در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا عنوان كرد: امسال به دليل خشكسالي عشاير زودتر كوچ كردند؛ زندگي آنان به بارش باران و آب و هوا بستگي دارد؛ سال گذشته كه بارندگي بهتر بود 20 روز بيشتر از موعد كوچ در همين جا ماندند.

وي با بيان اين كه روستائيان با عشاير منطقه ارتباط تنگاتنگ دارند، درباره محصولات آن‌ها افزود: عشاير اين منطقه، روغن زرد، ماست و پنير درست مي‌كنند كه البته كيفيت آن مثال زدني است، كساني كه روغن زرد مي‌خواهند از مدتي قبل بايد ظرف‌هاي خود را گذاشته و سفارش دهند  و در صف طولاني انتظار، اين محصول را خريداري كنند چرا كه اين محصول بسيار با كيفيت است.

وقتي گفت و گويم با اين عضو شوراي روستا پايان يافت، در اين فكر بودم كه وقتي از كوچ و عشاير صحبت به ميان مي‌آيد، تصوير چندين و چند چادر كنار هم، گله بزرگي از گوسفندان، مرتع و پوستي كه از چوب‌هاي ايستاده آويزان است و زني آن را تكان مي‌دهد تا كَره بگيرد، يا زني در حال دوشيدن شير گوسفندان و يا مردي در حال رسيدگي به دام‌ها به ذهن متبادر مي‌شود.

آري از دور همه اين‌ها ديده مي‌شود اما رد پاي زندگي ماشيني به زندگي بكر عشاير نيز چيزي است كه نمي‌توان آن را نا ديده گرفت؛ ماشين و يا دستگاه‌هايي كه حالا كار عشاير را براي دوغ و كره درست كردن، ساده‌تر كرده؛ اگر چه هنوز هم زني پوستي را كه بر چوب‌هاي ايستاده آويزان است، به شدت تكان مي‌دهد و آرام نوايي را با خود زمزمه مي‌كند، حضور ماشين در طبيعت اگر چه كمي نا هم گوني ايجاد كرده اما هنوز زني كه كودكش را بر پشت بسته و كارهاي روزمره زندگي عشايري خود را انجام مي‌دهد، حس بكري در انسان ايجاد مي‌كند.

فيروز رجايي از كودكي در چادرهاي عشاير زندگي مي‌كرده، دامداري مهم‌ترين راه كسب درآمد اوست، با وي هم صحبت شدم؛ او گفت: زندگي عشايري را دوست دارم؛ اما جوان‌تر ها گرايش شان نسبت به اين نوع زندگي كم تر شده است.

او ادامه داد: وقتي كودك بودم، زندگي عشاير خيلي سخت و راه‌ها صعب‌العبور تر از اكنون بود اما امروزه اداره امور عشايري راه‌ها را براي عشاير بازسازي مي‌كند؛ نسبت به قبل شرايط زندگي عشايري تسهيل شده است، جوان‌ها اگر بمانند كارشان بهتر است چون از ابتدا با شرايط زندگي عشاير روزگار گذرانده‌اند؛ كار عشاير را بلد هستند اما اكثرا دوست دارند يكجا نشين شوند؛ شرايط من از دوستانم كه يكجا نشين شده‌اند، بهتر است.

رجايي افزود: حالا با ورود ماشين‌ها به زندگي ما ديگر لازم نيست گله بزرگ گوسفندان را از راه‌هاي پر پيچ و خم بگذرانيم و يا سوار بر چهارپايان مسيرها را طي كنيم.

در ادامه اين گزارش به سراغ بخشدار  باجگيران رفتم و درباره زندگي عشاير و امكاناتي كه دولت در اختيار آن‌ها مي‌گذارد، پرسيدم؛ ابوالقاسم جوادي عنوان كرد: راهي كه عشاير استفاده مي‌كنند، راه شوسه است و اداره امور عشايري مسير را بازسازي مي‌كند؛ عشاير از تلفن همراه نيز مي‌توانند استفاده ‌كنند چرا كه بيشتر در نقاط صعب‌العبور زندگي مي‌كنند نه نقاط كور. بنا براين آنتن دهي تلفن همراه در محل زندگي آن‌ها مشكلي ندارد.

وي اظهار كرد: در بحث ماشين‌آلات نيز عشاير از ماشين‌هاي نيسان و... استفاده مي‌كنند و مانند گذشته لازم نيست گله را در يك مسير طولاني به منطقه ييلاق انتقال دهند؛ چرا كه اين كار را با ماشين تا جايي كه امكان داشته باشد، انجام مي‌دهند.

بخشدار باجگيران گفت: هر ساله دولت در بحث راه و آب شرب براي عشاير هزينه مي‌كند و حتي آرد مورد نياز براي پخت و پز را اداره امور عشايري تامين مي‌كند؛ براي واكسيناسيون دام‌هاي آنان نيز اداره دامپزشكي حمايت مي‌كند.

وي در توضيح طوايف منطقه عنوان كرد: هر طايفه بايد بالاي 20 خانوار باشد كه بتوانيم در آن شورا تشكيل دهيم؛ 4 طايفه‌اي كه در منطقه ما هستند،  بالاي 20 خانوارند و شوراهاي آنان با بخشداري و ادارات ديگر ارتباط دارند. عشاير اين منطقه در ايام بهار و بخشي از تابستان در منطقه ما حضور دارند و بعد به طرف درگز، استان گلستان، سرخس و... مي‌روند؛ حضور عشاير به دليل استفاده از لبنيات اين عزيزان كه به شهرستان قوچان و دام‌هايي كه از سوي آنان به كشتارگاه‌ها مي‌رود، حائز اهميت است.

گزارش من از عشاير سخت‌كوش اين منطقه به پايان مي‌رسد؛ در راه برگشت و در نزديكي تونلِ باجگيران دوباره چشمم به سنگ‌چين‌هايي كه از عشاير به جا مانده مي‌خورد، پيچ‌هاي تند جاده يكي پس از ديگري تمام مي‌شود، هنوز بوي نانِ تازه و مراتع آب خورده را حس مي‌كنم و تصوير يك زن كه كودكي را با چادر به پشت بسته و پوستي را كه بر چوب‌هاي ايستاده آويزان است، تكان مي‌دهد و هم زمان لالايي دل انگيزي براي كودكش مي‌خواند؛ انگار آهنگ طبيعت دوباره در ذهنم جاري مي‌شود...

گزارش از سیمین سلیمانی؛ ایسنا، منطقه خراسان

انتهای پیام

اخبار مرتبط

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: