• سه شنبه ۱۲ دی ماه، ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۰
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 9610-5714-5
  • خبرنگار : 15072
  • منبع خبر : ----

/پانوشتی بر حقوق شهروندی/ 1

چگونه شهری باهویت و توسعه‌یافته داشته باشیم؟

ابتدای سخن را با پرسشی آغاز می‌کنم: شهری دارای هویت، سالم، ایمن و توسعه‌یافته چگونه ایجاد خواهد شد؟ ساده‌ترین پاسخ به این پرسش در سه عبارت ذیل جای می‌گیرد.

به گزارش ایسنا- منطقه خراسان، برنامه‌ریزی و تدوین مقررات توسط مدیران آگاه، پایبندی و عمل به قوانین مدون‌شده و مشارکت فعال شهروندان باعث می‌شود دیگر بدنه شهر به حراج گذاشته نشود و در نتیجه شهری زیبا و ایمن به وجود آید.

توضیح در این خصوص را ابتدا با بیان مصادیق در دو حوزه، شهری ایمن و سالم شروع کرده و در ادامه به مبحث مهم مشارکت شهروندان اشاره می‌کنم.

1- حقِّ داشتن شهری ایمن از بنیادی‌ترین حقوق شهروندی در حوزه شهری است. مساله زلزله و به‌ویژه زلزله کرمانشاه که این روزها خبرهای تلخ آن هنوز شنیده می‌شود، ضرورت داشتن شهری امن را بیش از پیش برای همگان نمایان می‌سازد. حال این سؤال ایجاد می‌شود که آیا مقررات ملی ساختمان و آیین‌نامه‌های آن به‌درستی اجرا می‌شود یا خیر؟! بدیهی است که  شورای شهر در این خصوص وظایف مهمی دارد؛ به گونه‌ای که براساس بند 19 ماده 71 قانون تشکیلات مصوب 75، هم در امر تدوین مقررات و هم در امر نظارت، بایستی تدابیر احتیاطی در جهت ایمن‌سازی مدنظر قرار داده شود؛ همچنین وجود یکی از اعضای شورا در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری، امکان قلع بناهای ناایمن و مغایر با قوانین را فراهم می‌سازد. 

2- همگی ما هرروز عبارتی چون محیط زیست سالم، بهسازی و زیباسازی، گسترش فرهنگ حفظ و حمایت از محیط‌زیست و... را می‌شنویم و این در حالی است که نوبت به عمل و اجرا که می‌رسد برخوردهای چندگانه وجود دارد.

در قانون اساسی و در قوانین بالادستی به این مهم اشاره شده است؛ همچنین در بند 113 منشور حقوق شهروندی نیز می‌خوانیم: «هر شهروند حق بهره‌مندی از محیط‌زیست سالم، پاک و عاری از انواع آلودگی را دارد... ». در عمل اما، وضع به گونه‌ای دیگر است. اجازه دهید در این خصوص، در مورد مسأله‌ای که این روزها همگان آن را شنیده‌اند و آن اجرای خط 3 سامانه اتوبوس‌های تندرو (بی‌آر‌تی) مشهد است، صحبت کنیم که حتماً بخشی از فواید اجرای آن در تابلوهای شهری به چشمتان خورده است. این طرح از نظر قانونی نیز مصوباتی زیادی دارد؛ از شورای عالی ترافیک کشور تا شهرستان، اما زمان اجرای آن توسط شهرداری به عنوان مجری مصوبه، به‌ناگاه برخی مانع می‌شوند و شهروندان نیز اعلام نارضایتی می‌نمایند. 

این در حالی است که مطابق بخش دیگری از همین منشور حقوق شهروندیمان، دستگاه‌های اجرایی ملزم شده‌اند که برای کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی، به‌‌ویژه در شهرهای بزرگ، تدابیر لازم را اتخاذ ‌کنند. البته این مثال نباید باعث گردد که از سایر مسائل مهم در حوزه حفظ محیط زیست چشم بپوشیم، مسائلی همچون حفظ و گسترش فضای سبز، سیستم حمل‌ونقل زیرزمینی، استفاده از انرژی‌های پاک و... .

3- در ابتدای سخن، از مشارکت فعال ساکنان شهر به‌عنوان یکی از پایه‌های شهر دارای هویت نام بردیم. مطمئناً این معنای شهروندی، فراتر از انسانی است که بدون مسئولیت و البته بدون برخورداری از حقوق قانونی‌اش، عمرش را سپری می‌نماید. شهروند در مفهوم امروزی‌اش، فقط مطیع اوامر نخواهد بود، بلکه با مطالبه حقوق خود در کنار مسئولیت‌پذیری، اثرگذاری‌اش را به رخ حاکمان شهر خواهد کشید. بر همین مبنا و سوای تفاوت‌های رنگی، سیاسی و نژادی، شهروندان از حقوق محیط‌زیست سالم، شهری ایمن و... برخوردار خواهند بود که در بالا اندکی به این موضوعات اشاره شد.

بنابراین ملاحظه می‌شود که بهره‌گیری از مشارکت فعال شهروندان و دخالت‌دادن آنان در امور تصمیم‌ساز شهری، کاملاًً روشن است؛ گرچه این امر نیازمند کسب آموزش توسط حاکمان شهر خواهد بود.

در خصوص حقوق شهرنشینی و شهروندی موضوعات گوناگون و نظریات متعددی ارائه شده است، اما آنچه حاکمان شهری که امروزه اعضای شورای شهر نیز بخشی از آن هستند، باید بدان بسیار توجه نمایند، ارتباط امر توسعه بر وضعیت حقوق شهروندی است؛ به گونه‌ای که هرچه توسعه‌یافتگی بیشتر باشد، آگاهی از حقوق شهروندی نیز بیشتر خواهد شد و این امر باعث می‌شود که از یک‌سو تصمیم‌سازان شهری جلب منافع شهری و مدیریت شهری و مسائلی همچون ایمنی ساختمان‌ها را مد نظر قرار دهند و از سوی دیگر، شهروندان نیز نه‌تنها اعتراضی به اجرای طرحی مانند سامانه اتوبوس‌های تندرو ننمایند، بلکه در امور این‌چنینی مشارکت کنند.

.یادداشت از سیدمحمد طوسی، کارشناس ارشد حقوق.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: