• پنجشنبه ۱۰ اسفند ماه، ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۳
  • دسته بندی : اقتصادی
  • کد خبر : 9612-3885-5
  • خبرنگار : 15239
  • منبع خبر : ----

فرشاد مومنی:

به یک بازآرایی سیستمی در ساختار نهادی خود نیاز داریم

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران گفت: ما به یک بازآرایی سیستمی در ساختار نهادی خود نیاز داریم و در غیاب آن هر اتفاقی که رخ دهد ضد آن انجام می‌شود.

به گزارش ایسنا- منطقه خراسان، فرشاد مومنی در پنجمین همایش ملی توسعه پایدار با رویکرد بهبود محیط کسب و کار در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی اظهار کرد: طبیعتا در زمانی که چرخ‌های اقتصاد خوب نمی‌چرخند از عمده مقامات مسئول بر می‌آید که روحیات را تقویت کند.

وی ادامه داد: تقاضایی که از شما دارم این است که روحیه‌های خود را حفظ کنید، گرچه آنچه که گفته می‌شود خوشایند نیست اما امید بخش بوده زیرا می‌توان گفت مسائل کنونی ایران در تسخیر علم قرار دارد.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران افزود: کارشناسان کشور در مورد هر مساله‌ای که رخ می‌دهد می‌توانند به شما عنوان کنند که منشا این مشکل چیست و علاوه بر آن می‌توانند راه برون رفت از آن را چاره‌اندیشی کنند.

مومنی خاطرنشان کرد: آن چیزی که مایع  گرفتاری است و نیازمند یک حمایت همگانی بوده این است که ما بتوانیم بر موانع پیش روی فصل‌الخطاب شدن علم در فرآیندهای تصمیم‌‎گیری و تخصیص منابع غلبه کنیم.

وی با بیان اینکه آن چیزی که مانع چنین مساله‌ای می‌شود وجود نهادهای کج کارکرد و منافع‌ پر نفوذی است که به خاطر کج کارکردی نهادی، منافع آن با منافع ملی هم راستا نیست، تصریح کرد: برای اینکه چنین اوضاعی تغییر پیدا کند از منظر اندیشه‌ای ما با تقدم رتبه‌ای مسائل سطح توسعه نسبت به مسائل سطح کلان و تقدم رتبه‌ای مسائل سطح کلان نسبت به سطح خرد روبه‌رو هستیم.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران تاکید کرد: بخشی بزرگی از بحران‌ها و گرفتاری‌هایی که در ایران پدیدار شده از منظر اندیشه‌ای به این باز می‌گردد که کسانی با حسن نیت خواستند با ابزارهای سطح خرد مسائل سطح توسعه و یا کلان را حل کنند که این شدنی نیست.

مومنی خاطرنشان کرد: در سال‌های 68، 69 و 70 که ما این موارد را تذکر می‌دادیم این موارد جنبه نظری داشت و سقف تجربه‌هایی که می‌توانستیم به عنوان مبنا برای قضاوت صحیح برای آنچه که در جریان است ارائه کنیم تجربه‌هایی بود که طی دهه 1980 در کشورهای آمریکا لاتین، آفریقا و بخش‌هایی از کشورهای آسیایی وجود داشت.

وی گفت: در حال حاضر بیش از ربع قرن از زمانی که ما خواسته‌ایم با ابزارهای سطح خرد مسائل سطح کلان را حل کنیم گذشته است.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران اضافه کرد: مثلا در خصوص این تصور که اگر ما شوک به نرخ ارز وارد سازیم گره‌های اقتصادی باز می‌شود در سال 1376 دکتر نیلی کتابی را تحت عنوان اقتصاد ایران را به رشته تحریر در آوردند و من فکر می‌کنم ایشان، رییس جمهور و همه اعضای هیات دولت نیاز دارند مقاله دکتر نیلی را در آن کتاب مطالعه کنند.

مومنی تصریح کرد: عنوان آن مقاله  ارزیابی سیاست تحلیل اقتصادی در ایران بود و من عنوان این مقاله را گذاشته ام چه فکر می‌کردیم و چه شد؟ یعنی دوستان در سطح نظری تصوراتی را داشتند که آن نسبتی با شرایط موجود ایران نداشت بنابراین کشور را با بحران روبه‌رو کرد.

وی خاطرنشان کرد: مثلا یکی از نیروهای محرک آن‌ها در این مساله این بود که فکر می‌کردند به طور نسبی انحصارعرضه‌ی ارز در اختیار دولت است، آن‌ها می‌توانند از افزایش نرخ ارز جهش‌های متناسب در درآمدهای ریالی دولت به وجود آورند.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران اظهار کرد: آنچه گزارش اقتصادی سال 75 سازمان برنامه منتشر کرده نشان می‌دهد که این تصور و این شیوه برای کسب درآمد دولت باعث شده که در همان سال بعد از یک دوره 8 ساله دستگاهی مستمر در نرخ ارز نسبت به پایان سال جنگ بدهی دولت به سیستم بانکی در یک دوره 8 ساله 9 برابر شده و بدهی شرکت‌های دولتی به سیستم بانکی در همین دوره 23 برابر شده است.

مومنی ادامه داد: منطق‌هایی که چرا این اتفاق می‌افتد روشن است، اما ماجرا این بوده که بازی نرخ ارز با یک منافعی گره خورده که آن منافع نسبتی با مصالح توسعه ملی، منافع عامه مردم و بالندگی تولید ندارد.

وی افزود: در اینجا سوالی پیش می‌آید که چرا صدای آن‌ها شنیده نمی‌شود؟ چرا با وجود اینکه بارها این مساله اتفاق افتاده و آثار و نتایج آن ظاهر شده ما این مسیر را ادامه دادیم تا امروز که در آستانه فروپاشی مالی دولت قرار گرفتیم.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران خاطرنشان کرد: شما کافی است در این زمینه به نقطه عطف دوم و نقطه عطف سوم بازگردید بعضی از دوستان فکر می‌کردند که شوک به نرخ ارز وارد شود این مشکلات را ایجاد می‌کند.

مومنی عنوان کرد: زمانی که رییس جمهور پیشین قیمت حامل‌های انرژی را افزایش داد از همان طیف فکری مصاحبه کردند و عنوان کردند جهش در قیمت حامل‌های انرژی لازم ولی ناکافی است شرط کفایت این است که به طور همزمان جهش در نرخ ارز هم اتفاق بیوفتد.

وی تاکید کرد: دوست ما نیز برهیچ نظر کارشناسی پایبند نبود این بار این توصیه کارشناسی را پذیرفت برای اینکه بدانید بر سر دولت در این قضیه چه آمد من شما را به ماجراهای اقتصاد سیاسی ایران که در سال 1391 رخ داد ارجاع می‌دهم.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران تصریح کرد: در آن ماجراها تقریبا ایران را به عنوان متحد استراتژیک سوریه تهدید به جنگ کردند، در آن زمان در بین طیف متحدین سیاسی دولت احمدی نژاد شکاف ایجاد شد و این شکاف تا حد سران قوا نیز جلو رفت.

مومنی خاطرنشان کرد: موضوع آن‌ها این بود که همه ماجراهای این بحران‌ها را نمی‌شود منحصرا به استکبار جهانی نسبت داد و باید بپذیریم که بی کفایتی‌ و بی‌تدبیری‎‌هایی نیز وجود داشته است.

وی گفت: شخصا به عنوان انجام یک وظیفه ملی یک کار مختصری انجام دادم که یک ماه به طور شبانه روزی طول کشید به واسطه بحران عدم شفافیتی که در داده‌های ایران به طور کلی وجود داشت آن دوره ابعاد کم سابقه‌ای پیدا کرد.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران تاکید کرد: برای اینکه گرفتاری‌های خود را حل کنیم به سند لایحه‌ی بودجه‌ی 91 استناد کردم من سند لایحه را انتخاب کردم زیرا که احمدی‌نژاد هر افتضاحی را که پیش می‌آمد عنوان می‌کرد من تابع قانون هستم و هر اشکالی پیش آید به دستکاری‌های مجلس در لوایح من باز می‌گردد و من به لایحه استناد کردم زیرا مجلس در آن هنوز نقشی ایفا نکرده بود.

مومنی بیان کرد: دلیل دیگری که این سند را انتخاب کردم این بود که این سند در سال 90 تهیه شد بود یعنی لایحه بودجه هر سال در سال قبل آن تهیه و تصویب می‌شود یعنی زمانی که هیچکدام از این بحران‌های حاد به وجود نیامده بود و آن‌ها بر اساس این استانداردها که گویی می‌خواستند که یک سال نرمال بودجه‌ریزی کنند بودجه را لحاظ کرده بودند.

وی اضافه کرد: ما چند مساله را نشان دادیم که مشخص بود دوستان اصلا راضی به زحمت استکبار جهانی نبوده‌اند و به اندازه کافی شیرین کاری‌های درجه یک بلد بودند و نتایج آن ظاهر شد.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران اظهار کرد: یکی از مواردی که به بحث من مربوط می‌شود این است که من نشان داده بودم برای اینکه بین منابع و مصارف بودجه تراز نشان داده شود آن‌ها از 3 منبع پیش‌بینی ویژه کرده بودند که آن تراز را برقرار کند.

مومنی عنوان کرد: این سه منبع شامل وام‌گیری داخلی، وام‌گیری خارجی و انتشار اوراق مشارکت می‌شود و من در آن جا نشان دادم در آن دوره وابستگی اقتصاد ایران به نفت و وابستگی بودجه دولت به نفت در یک ابعاد بی سابقه‎‌ای افزایش پیدا کرده است.

وی بیان کرد: محاسبه‌های من نشان داد که در سند لایحه بودجه سال 91 مجموع منابعی که از این سه محل که ما اسم آن را آینده فروشی می‌گذاریم در آن سال هزینه می‌شود.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران تصریح کرد: مجموع این سه منبع معادل 2.4 برابر سهم نفت در بودجه عمومی کشور شد، یعنی تصور دوستانی که گفته بودند شوک قیمت حامل‌های انرژی کافی نیست شوک ارز را اضافه کنیم بر اساس توهم پولدار شدن دولت شکل گرفته بود.

مومنی خاطرنشان کرد: این اوضاع مالی در قله درآمدهای نفتی کشور اتفاق افتاده بود و به غیر از آن اگر حساب و کتابی در کشور ما پدید بیاید یعنی از زمان مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی  تا سال پایانی سید محمد خاتمی ارزش ریالی کل دارایی‌های بین نسلی واگذار شده تحت عنوان خصوصی سازی حدود 2950 میلیارد تومان بود.

وی خاطرنشان کرد: نتیجه می‌گیریم بازی با قمیت‌های کلیدی به شدت اوضاع معیشتی خانوارها را بحرانی می‌کند مساله بهای بنگاه‌‎های تولیدی را دچار فاجعه می‌کند و از همه مهم‌تر اینکه بزرگترین زیان‌بیننده خود دولت است.

این استاد اقتصاد اضافه کرد: برای ما این سوال پیش می‌آید که چرا باز این ماجرا ادامه دارد؟ برای پاسخگویی به این سوال باید به مسائل سطح توسعه بازگردیم.

مومنی تاکید کرد: چرا هرگز هیچ یک از بازارگرها در ایران اوضاع نگران‌کننده امنیت حقوق مالکیت را مطرح نمی‌کنند؟ ما در موسسات مطالعات دین و اقتصاد از موضع یک تلاش روشنگر ملی بررسی انجام داده‌ایم زیرا در سطح نظری گفته می‌شود که امنیت حقوق مالکیت به یک متغیرهای مشخصی مربوط می‌شود و آن‌ها نقش گواه را در این زمینه بازی می‌کنند.

وی بیان کرد: مثلا ما شاهد آن بودیم که میانگین مقیاس فعالیت بنگاه‌های تولیدی در ایران از 30 نفر به ازای هر بنگاه به زیر 10 نفر از فاصله سال 1335 تا 1395 رسیده است.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران با بیان اینکه مقیاس فعالیت بنگاه‌ها تابعی از وضعیت حقوق مالکیت است، عنوان کرد: وضعیت بخش غیر رسمی و رشد فزاینده و دائمی آن یکسری متغیرها را نشان دادیم، از همه آن‌ها تکان‌دهنده‌تر وضعیت نرخ بهره است.

مومنی ادامه داد: در تاریخ بانک مرکزی ما تا به امروز فقط یکبار گزارشی در خصوص وضعیت نرخ بهره در بازار غیر رسمی پول داده شده است.

این استاد اقتصاد گفت: طی 15 سال گذشته نرخ بهره در بازار رسمی پول ایران بین 3 تا 5 برابر میانگین نرخ بهره در بازارهای جهانی بوده است.

وی با بیان اینکه ما به شدت نیازمند مطالعه‌های جدی درباره وضعیت فضای کسب و کار از منظر سقف توسعه هستیم، تاکید کرد: همچنین دو متغیر دیگری نیز وجود دارد که به عنوان گواه برای امنیت حقوق مالکیت در نظر گرفته می‌شود که در ابتدا وضعیت مالی دولت و در نهایت روند تصدی‌گری دولت است.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران گفت: گزارش چهار ماهه اول سال جاری اقلام صادرات غیر نفتی ایران  شامل میعانات گازی، روغن‌های نفتی سبک، پلی‌اتیلن، پروپان مایع، متانول، بوتان، سایر گازهای نفتی، اتلین گلای کل، سایر پلی‌اتیلن‌ها، پلی‌اتیلن غیر پودر و عوره می‌شود.

مومنی تاکید کرد: اسامی بانک‌های خصوصی ما شامل بانک قوامین، بانک انصار، بانک سرمایه، بانک مهر اقتصاد، بانک اقتصاد نوین، بانک سینا، بانک رسالت، بانک دی، بانک ثامن، بانک شهر، بانک حکمت ایرانیان و... می‌شود، باید دید که این بانک‌ها در اقتصاد سیاسی تا چه میزان با استانداردهای متعارفی که ما از مفهوم بانک خصوصی داریم تناسب دارد.

وی اضافه کرد: تولید علم در ایران ماجراها دارد که هرچه شدت آن بالاتر می‌رود افتادگی عمکلرد اقتصادی آن هم بیشتر می‌شود و فقط صحبت‌های ما در این همایش منحصر به اقتصاد نیست.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران خاطرنشان کرد: در حال حاضر دچار یک پدیده‌ای شدیم که من به آن پدیده از کار کرد افتادگی سیستمی می‌گویم و این نیازمند یک پژوهش بنیادی است.
 
مومنی اظهار کرد: در دو سال اول دولت تدبیر و امید به ازای هر یک بشکه نفت قیمت آن حدود 70 دلار سقوط کرد، این مسئله رفتارهای دولت را در زمینه هزینه‌ها و سیاست‌های وارداتی نه تنها تغییر نداد بلکه در ابعاد فراتر از دوران سرخوشی نفت بالای 100 دلار در هر بشکه برای خود هزینه تعریف کردند.

وی تصریح کرد: در سال 93 واردات خودرو لوکس در ایران نسبت به سال 92 حدود 60 درصد رشد را نشان می‌دهد یعنی گویی سنسورهای سیستم از کار افتاده است.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران با بیان اینکه از کارکرد افتادن سیستمی را در اشتغال بهتر می‌توان نشان داد، گفت: زیرا این یک متغیر سیستمی بوده که بعد از نزدیک 30 سال برنامه تغییر ساختاری در ایران اجرا شد، اما باز هم رییس جمهور عنوان کردند بنزین را لیتری 500 تومان افزایش می‌دهم در ازای آن شغل درست می‌کنم.

وی ادامه داد: در دوره سال 1385 تا 1390 در مجموع از نفت، گاز و غیر نفت 621 میلیارد دلار به اقتصاد ما تزریق شده و اندازه جمعیت شاغل از 20 میلیون و 476 هزار نفر در سال 85 به 20 میلیون 547 هزار نفر در سال 90 رسیده است.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران افزود: تغییر در اندازه جمعیت شاغل بسیار نزدیک به صفر است، آن چیزی که می‌خواهم بیان کنم این است که از کار کرد افتادگی سیستم محصول رشد سرطانی فعالیت سوداگرانه و غیر مولدی است که فرزند نهادی بی ثبات و قربانی بازی با قیمت‌های کلیدی است.

مومنی بیان کرد: از یک طرف مفت‌خور به صورت غیر متعارفی رشد کردند از سوی دیگر تولیدکنندگان در بدترین وضعیت تاریخی خود قرار دارند، همچنین باید بگویم امروز در اقتصاد سیاسی رانتی ایران از تولید هم به مثابه کسب رانت استفاده می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: از روزی که دکتر روحانی رییس جمهور شدند تا به امروز به طور متوسط به صورت ماهانه بیش از 5 بار عنوان کردیم که در شرایطی که با کار کرد افتادگی روبه‌‍رو هستیم دستکاری‌های موردی و جزئی و رفو کاری‌های سطحی برای برون رفت از این شرایط کفایت نمی‌کند.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران اضافه کرد: ما به یک بازآرایی سیستمی در ساختار نهادی خود نیاز داریم و در غیاب آن هر اتفاقی که رخ دهد ضد آن انجام می‌شود.

وی گفت: من در مرکز پژوهش‌های مجلس در یک همایش رسمی با خضوع کامل به رانت‌جویان عرض ارادت کردم و از آن‌ها خواستم که استانداردهای حداقلی بقای جامعه بشه و بعد از آن در خدمت آن‌ها هستیم.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: