• سه شنبه ۲۵ اردیبهشت ماه، ۱۳۹۷ - ۱۳:۲۶
  • دسته بندی : سياسی
  • کد خبر : 972-11085-5
  • خبرنگار : 15286
  • منبع خبر : ----

یک تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل:

چاره‌ای جز مذاکره نداشتیم/ باید میان همسایگان سیاستی چندگانه در پیش بگیریم

استادیار دانشگاه فردوسی با اشاره به برجام گفت: ما در شرایطی قرار داشتیم که ضرورت ایجاد می‌کرد که اقدام به مذاکره کنیم، توانایی دولتمردان ما این بود که با شش کشور بزرگ دنیا مذاکره و چانه‌زنی کند و خواسته‌های آنان را تقلیل بدهد و ما چاره دیگری نداشتیم.

محمدجواد رنجکش در گفت‌وگو با ایسنا- منطقه خراسان، با اشاره به دستاوردهای برجام بیان کرد: برجام نیز در درون خود منافعی داشته است. پول‌های مسدود شده ایران به کشور بازگشت و قراردادهای تجاری فراوانی بسته شد. صادرات نفت ایران که به یک‌سوم تقلیل یافته بود، هم اکنون به دو میلیون و 800 هزار بشکه رسیده است.

وی ادامه داد: ما باید خود را در جای دولتمردان بگذاریم، ابزار اصلی در سیاست قدرت است. ما چقدر قدرت داریم که معاهدات با کشورهای دیگر را طوری منعقد کنید که بتوانید حداقل عدم نقض طرف مقابل را تضمین سازید، حقیقت اصلی روابط بین‌الملل عنصر قدرت است و نه اخلاق.

استادیار دانشگاه فردوسی تاکید کرد: ما حتی اگر یک تضمین کتبی از شش کشور مبنی بر عدم خروج از برجام داشتیم، هیچ تضمینی در روابط بین‌الملل نیست که آن شش کشور اقدام به خروج نکنند.

رنجکش با اشاره به نقض قوانین بین‌الملل توسط آمریکا عنوان کرد: آمریکا در حقیقت یک قرارداد بین‌المللی را نقض کرده و این رفتار در تضاد با حقوق بین‌الملل و عرف جهانی است اما نبایستی قدرت آمریکا را از یاد برد.به نظر من ما نیازمند به اجماع دوباره این کشورها بر سر مسائل صنعت هسته‌ای خود هستیم و در راس این کشور‌ها آمریکا قرار دارد، در حقیقت الان کشور در یک بحران قرار دارد و بایستی با اتخاذ سیاست‌های دیپلماتیک این شرایط را تغییر داد.

وی ادامه داد: گذشته تاریخی و ذهنی ما ایرانیان با بدعهدی آمریکا عجین شده‌است، ما 40 سال است که با آمریکا دچار مشکلات عدیده‌ای هستیم، هر دوطرف همدیگر را به مواردی متهم می‌سازند، ما آمریکا را به مداخله در امورد داخلی از جمله کودتا مرداد 1332، بی‌ثبات‌سازی منطقه، حمایت از گروه‌های تروریستی و غیره متهم می‌سازیم. آمریکا نیز به همین شکل ایران را به گسترش تسلیحات هسته‌ای، حمایت از جنبش‌های تروریستی، نقض صلح منطقه متهم می‌سازند. بنابراین دوطرف یک ذهنیت منفی از یکدیگر دارند.

در برخی موارد چاره‌ای پیش روی دولتمردان نیست

استادیار دانشگاه فردوسی با اشاره به شرایط ایران پیش از آغاز مذاکرات منتهی به برجام تصریح کرد: اگر بگوییم که آمریکا بدعهد است و به سوی مذاکره نرویم، این پیش‌فرض ذهنی ماست، اما در برخی موارد چاره‌ای پیش پا دولت‌مردان نیست، باید برگردیم به سال 92 و آن موقعی که اجماع جهانی علیه ایران به طور کامل شکل گرفته بود. تحریم‌ها مطابق فصل ششم منشور سازمان ملل علیه ایران اجرا می‌شد. بنابراین قدم بعدی فصل هفتم منشور سازمان ملل جنگ بوده و اگر پرونده ایران به این فصل سازمان ملل ارجاع داده می‌شد، هویدا نیست که چه سرنوشتی در انتظار کشور بوده است.

رنجکش با اشاره موارد پیشین خروج آمریکا از معاهدات و سازمان‌های بین‌المللی اظهار کرد: به طور مثال آمریکا خود سازمان ملل را تاسیس کرده و ارگان‌های تابعه این سازمان نیز به دست آمریکا تاسیس شدند، اما چندین نوبت از سازمان جهانی کار خارج شده است، آمریکا از یونسکو خارج شده و بنابراین تضمینی در روابط بین‌الملل وجود ندارد. صحبت از اخلاق و تعهدات در روابط بین‌الملل در جایگاه دوم قرار دارد و بحث اصلی جایگاه کشورها در عرصه بین‌المللی است.

وی افزود: جایگاه ما در حدی نیست که بتوانیم از آمریکا تعهدات کافی دریافت کنیم. بنابراین اینکه برجام می‌توانست بهتر باشد که بحث ایده‌آل است و کشور ما تحت فشار‌های شدید بین‌المللی، تحریم‌های بانکی و نفتی و به طور کلی در شرایط سختی حضور داشته است. مهلت چندانی نیز وجود نداشته و آمریکا اولتیماتوم داده بود که تا تاریخی بایستی هفت کشور به توافقی جامع دست پیدا کنند.

باید میان همسایگان خود سیاستی چندگانه در پیش بگیریم

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل اظهار کرد: من پیش‌بینی می‌کنم که ایران باید چند سیاست در پیش بگیرد. ما همچنان در ایجاد یک منطقه امن در همسایگی خود ناتوان هستیم. اکنون مشاهده می‌کنیم که کشورهای منطقه علاوه بر کشورهای عربی، کشورهایی نظیر آذربایجان و پاکستان نیز علیه ایران همنوا می‌شوند.

وی اضافه کرد: به نظر من بایستی در میان همسایگان خود یک سیاست خارجی چند‌گانه در پیش بگیریم. ایران تنها کشور خاورمیانه است که با چندین حوزه گفتمانی و تمدنی رابطه دارد. مناطقی مانند قفقاز، اتحادیه اروپا، کشورهای حوزه خلیج فارس، کشورهای حوزه شبه قاره هند و آسیا میانه در ارتباط است. آن وقت می‌خواهیم با یک سیاست خارجی واحد مسائل را پیش ببریم.

رنجکش عنوان کرد: ابتدا بایستی با همسایگان خود رابطه مناسب برقرار کنیم، مرحله بعدی چین و روسیه، سپس اتحادیه اروپا و درنهایت آمریکا به عنوان یک دولت هژمون. در سیاست خارجی خود بایستی کمی تفاوت‌ها  را در نظر بگیریم و متناسب با این تفاوت‌ها اقدام کنیم.

قدرت رسانه‌ها از تسلیحات نظامی بیشتر است

این استاد روابط بین‌الملل تشریح کرد: بایستی از ظرفیت‌های دیپلماسی رسانه‌ای اقدام کنیم. قدرتی که اکنون رسانه‌ها دارند از تسلیحات نظامی بیشتر است. به نظر من باید دولت برای اجماع داخلی گام بردارد. بایستی توجه داشت که اگرسیاست خارجی بسیار خوبی هم داشته باشیم ولی پشتوانه مردمی وجود نداشته باشد به جایی نخواهیم رسید.

وی تاکید کرد: وضعیت اکنون به نحوی است که مردم نسبت به آینده بیم‌ناک اند،  آثار اقتصادی این بحث در افزایش تورم و فضای کسب‌وکار گذاشته است. باید به سمتی برویم که داخل کشور خود را دریابیم و به مردم امید بدهیم. بایستی فضای اجتماعی را آزاد بگذاریم و در این ورطه حساس از اعمال فشار به مردم خودداری کنیم.

رنجکش با اشاره به تاثیر خروج آمریکا از برجام در ثبات منطقه خاطرنشان کرد: به نظر من دو حالت موجود است. حالت نخست اینکه خروج دولت ترامپ اگر باعث شود که ایران دوباره به میز مذاکره بیاید و سعی کند  پاره‌ای از مشکلات خود را مانند صنعت موشکی و مداخلات در کشورهای منطقه مانند سوریه و یمن حل و فصل کند و بازیگر ایران از این تهدید به یک فرصت مذاکرات تبدیل کند، می‌تواند سیاست‌های عربستان را خنثی می‌کند و هم صلح را به منطقه بازگرداند.

اختلال در عبور و مرور تنگه هرمز می‌تواند در کوتاه مدت جوابگو باشد

وی ادامه داد: حالت دوم این است که ایران قائل به همکاری نباشد، شاید ایران نتواند با قدرت‌های بزرگ درگیر شود اما در حد منطقه‌ای می‌تواند  کشورهای متحد آمریکا را تهدید کند، همانند سیاستی که کره‌شمالی پیش از این در شبه جزیره کره اتخاذ کرده بود. ایران اگر بخواهد این سیاست را داشته باشد، منطقه دچار بی‌ثباتی خواهد شد، تهدید نفت‌کش‌ها و اختلال در عبور و مرور تنگه هرمز تنها می‌تواند در کوتاه‌مدت جوابگو باشد و بی‌ثباتی را به منطقه بیاورد.

استادیار دانشگاه فردوسی تاکید کرد:  به نظر من این اشتباه‌ترین سیاستی‌ است که ایران می‌تواند اتخاذ کند، زیرا حربه و بهانه را به دست کشورهای بزرگ اروپایی خواهد داد که علیه ایران اجماع کنند.

رنجکش با اشاره به تاثیر برجام در انتخابات میان‌دوره‌ای آتی آمریکا بیان کرد: آقای ترامپ قول‌هایی به مردم آمریکا داده است و یک‌به‌یک در حال عمل کردن به آن‌هاست.
در بحث اقتصادی قول داد که با حمایت از صنایع بزرگ داخلی و کاهش مالیات ثروتمندان اوضاع اقتصادی آمریکا را بهبود ببخشد که چنین نیز شد. در بحث سیاست خارجی نیز قول‌هایی در مورد ایران و کره شمالی داده که نسبت به ایران اجرا شده و مشاهده می‌کنیم که کره شمالی نیز از مواضع خود عدول کرده و حاضر به مذاکره با آمریکا شده است.

وی اضافه کرد: بنابراین خروج دولت ترامپ از آمریکا سبب می‌شود که طرفداران جمهوری‌خواهان در آمریکا ترامپ را فردی دریابند که درحوزه سیاست داخلی به وعده‌های خود عمل می‌کند و نسبت به مردم خود فردی صادق است، بنابراین من تصور می‌کنم که این اتفاق سبب افزایش محبوبیت ترامپ خواهد شد.

این استاد روابط بین‌الملل در خصوص چگونگی فرآیند پایان یافتن مناقشات جهانی با توجه به فرجام مذاکرات هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی گفت: البته نمی‌توان نسخه مشابهی را برای موارد دیگر پیچید، به طور مثال کره شمالی حیاط خلوت چین است و چینی‌ها تا حدودی پشت ماجراهای فعلی شبه جزیره کره است. چین هم تسلیحات و هم فناوری هسته‌ای در اختیار کره‌شمالی قرار می‌دهد، عللی هم که کره شمالی حاضر به عدول از مواضع خود شده به دلیل فشار‌های چین بوده و چینی‌ها در حقیقت ماموریت انتقال فشار آمریکایی‌ها به کره شمالی بوده اند.

وی افزود: در مورد سوریه داستان دیگری در جریان است. آن‌جا بحث انتقال قدرت و رقابت کشورهایی نظیر آمریکا و روسیه مطرح است. من می‌پذیرم که برجام در صورت موفقیت می‌توانست نسبت به روش‌هایی که همراه با خشونت است ارجحیت پیدا کند. اگر مسئله کره‌شمالی به مذاکره ختم نمی‌شد، به علت دراختیار داشتن تسلیحات هسته‌ای از سوی کره شمالی، شکل گرفتن یک جنگ بسیار پرهزینه بوده و تمامی قدرت‌های جهانی را شامل می‌شد.

رنجکش تصریح کرد: بنابراین همین قدر که این مسائل با دیپلماسی در حال حل و فصل است، به خاطر گذشته برجام است و حداقل کشورهای دیگر این نتیجه را درخواهند یافت که شرایط را به مرحله‌ای نرسانند که هر موردی را در شرایط خاص قبول کنند و سپس مجبور به خروج از پیمان و بدعهدی شوند. بنباراین داستان کره‌شمالی و سوریه با مسائل ایران متفاوت است و خیلی نمی‌توان نسخه واحد برای هردوی این‌ها پیچید.

استادیار دانشگاه فردوسی با اشاره به اسناد منتشر شده توسط اسرائیل و حرکات این رژیم در سوریه مطرح کرد: من معتقدم که اسنادی که توسط اسرائیل منتشر شده توسط نهادهای بین‌المللی مورد تایید واقع نگرفته است، به نظر من یک اتفاق نادری که در منطقه در حال رخ دادن است که مسئله ایران در حال تبدیل شدن به یک عامل وحدت‌بخش میان اعراب و اسرائیل می‌شود، کشورهایی که از خروج آمریکا از برجام ابراز خشنودی نمودند کشورهایی مانند امارات، عربستان سعودی، بحرین و اسرائیل بوده‌اند، هم‌اکنون اعراب و اسرائیل در حال رسیدن به یک وحدت رویه‌ای هستند.

وی ادامه داد: ایران در طول دوران جنگ سرد از روابط سرد آمریکا و شوروی در جهت منافع خود استفاده می‌کردند، هر زمان با آمریکا دچار مشکل می‌شدیم به سمت شوروی متمایل می‌شدیم و طبعا بالعکس. الان تصور بعضی از دولتمردان ما نیز این‌گونه است و می‌خواهند از اختلاف بین اروپا و آمریکا در جهت منافع ایران استفاده کنند.

رنجکش تشریح کرد: اتحادیه اروپا و حتی چین و روسیه روابط تجاری بسیاری با آمریکا دارند، اما حداقل اسرائیل این نقش را در حال ایفا می‌کند که با مظلوم‌نمایی دوباره اجماع جهانی را علیه ایران به جریان بیاندازد، اسرائیل مواضع ایران را در سوریه مورد حمله قرار می‌دهد و منتظر پاسخ ایران می‌نشیند، اگر ایران پاسخ گسترد‌ه‌ای بدهند، علیه ایران در مجامع بین‌المللی استفاده می‌کنند، به نظر من نباید در زمین دشمن بازی کنیم.

استادیار دانشگاه فردوسی بیان کرد: جمله هر سیاست‌مداری را بایستی در ادبیات هر حوزه‌ای تفسیر شود، جمله آقای روحانی مبنی بر اینکه آمریکا یک شریک بد‌عهد است، برد بین‌الملل نیز دارد و تنها برای مخاطب ایرانی نیست. قاعدتا به عنوان یک خبر از سوی یک مقام مسئولیت‌دار کشوری که در این مسئله ذی‌نفع در محیط بین‌الملل و در حقیقت پیامی برای آمریکا است.

مذاکره بهترین روش است

وی ادامه داد: سخن آقای روحانی به این معنا نیست که خروج  آمریکا از برجام این قرارداد را بهینه می‌سازد. درست است که ایران  با گروه 5+1 مذاکره کرده است، اما عضو اصلی این گروه آمریکاست، همانطور که در دوران آقای خاتمی مذاکرات پیرامون مسئله صنعت هسته‌ای در جریان بوده و خود آقای روحانی دبیر شورای عالی امنیت ملی بود، ما آن زمان با سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان مذاکره می‌کردیم. پس از روی کار آمدن آقای احمدی‌نژاد و مسائلی که بابت صنعت هسته‌ای با جامعه جهانی ایجاد شد سبب شد که کشورهای دیگری  به مذاکره با ایران بپیوندند و آمریکا محور اصلی مذاکرات بوده است و تقریبا بیشترین چانه‌زنی ما در مذاکرات با آمریکا بوده است.

رنجکش اظهار کرد:  بنابراین نمی‌توان خوشحال بود که آمریکا از برجام خارج شده‌است، چون بحث بر سر این است که کشورهای دیگر حتی چین و روسیه که ما به حمایت‌های آنان در نهاد‌های بین‌المللی دلگرم هستیم نیز به ایران القا می‌کنند که مذاکره بهترین روش است.

این استاد روابط بین‌الملل با تاکید بر اینکه بدعهدی آمریکا در حقیقت مورد پذیرش است، گفت: یک قرارداد بین‌المللی وجود داشته که در فصل هفتم منشور سازمان ملل به عنوان یکی از اسناد و قطعنامه‌های بین‌المللی به ثبت رسیده است، حالا چطور آمریکا بدون هیج شواهدی توانسته از آن خارج شود محل پرسش است. بایستی توجه داشت که در حقوق بین‌الملل آنچه مورد استناد قرار می‌گیرد تنها شواهد و مستندات است و ما در این مدت مستنداتی از آمریکا مبنی بر نقض برجام از سوی ایران مشاهده نکردیم. من مقاله‌ای از دو نویسنده آمریکا مطالعه می‌کردم و در آن مقاله به این نکته اشاره کردند اگر طرفی اقدام به نقض برجام کرده است، آن طرف آمریکاست و نه ایران.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: