• یکشنبه ۱۱ آذر ماه، ۱۳۹۷ - ۰۰:۲۵
  • دسته بندی : زیارت و گردشگری
  • کد خبر : 979-2991-5
  • خبرنگار : 15285
  • منبع خبر : ----

/گردشگری جهان/

دیده‌های صومعه«تاتو» از غارت، خرابی و زلزله

صومِعِه سازه‌ای است که راهب‌ها و راهبه‌ها تحت سرپرستی یک رئیس مرد یا زن در آن زندگی می‌کنند و معمولا یک صومعه  دارای محوطه‌ای باز با تالار بزرگ، ایوانی سرپوشیده برای قدم زدن، مطالعه و تفکر راهبان و در نهایت  یک خوابگاه برای استراحت آن‌ها بود که درون صومعه آشپزخانه، اصطبل، انبار و اتاق مهمان وجود داشت.

به گزارش ایسنا- منطقه خراسان، صومعه‌ها زمانی برای عبادت به حساب می‌آمدند و اکنون تبدیل به بناهایی شده‌اند که ارزش ساختمان عبادتگاه بدون وسیله‌ای تاریخی و باستانی، مانند موزه‌ای با قدمتی هزارساله است و بسیار برای باستان‌شناسان و تاریخ‌نگاران حائز اهمیت است که صومعه«تاتو» در ارمنستان از آن جمله است.

صومعه تاتِو یا مجموعه کلیسای تاتِو، صومعه‌ای متعلق به سده نهم میلادی است که سه کلیسا به نام‌های کلیسای بوغوس پطرس مقدس، کلیسای مریم مقدس و کلیسای گریگور مقدس تشکیل شده‌است و در سال ۱۹۹۵ میلادی به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد و شایان ذکر است در قرن‌های 14 و 15 صومعه تاتو مهم‌ترین مرکز آموزشی ارامنه محسوب می‌شد که در این مرکز آموزشی به ترویج علم، مذهب، فلسفه، تکثیر کتب و نقاشی مینیاتور پرداخته می‌شد. 

آنچه تاریخ از«تاتو» می‌داند

پیش از میلاد مسیح صومعه مورد استفاده بود که یک معبد مهرپرستی در آن قرار داشت، در طی سده چهارم و فراگیر شدن مسیحیت در سرزمین ارمنستان، آن معبد به کلیسایی ساده تبدیل شد و توسعه صومعه در سده ۹ میلادی آغازشد.

سال ۱۰۴۴ میلادی «کلیسای مریم مقدس» و ساختمان‌های اطراف آن در طی هجوم نیروهای نظامی کشور همسایه تخریب شد اما در فاصله کوتاهی پس ازهجوم مرمت و بازسازی شد؛ در سده ۱۲ میلادی، پس از حمله سلجوقیان و رویداد زلزله‌ای، صومعه را با آسیب‌های فراگیر و سختی مواجه کرد.

سال ۱۱۷۰ میلادی، ترکان سلجوقی در طی حمله‌ای باعث خسارات افزون‌تر و سوزاندن ۱۰۰۰۰ نسخه خطی شدند و صومعه در اواخر سده ۱۳ میلادی با تلاش‌های اسقف استفانوس بازسازی شد.

در زمان حمله‌های تیمور لنگ به سیونیک، صومعه تاتو مورد غارت و سوختگی قرار گرفت و بخش قابل توجهی از املاک صومعه به تاراج رفت و در دوران حکومت شاهرخ فرزند تیمور لنگ، صومعه دوباره مورد هجوم تیموریان قرار گرفت. 

ساختمان‌های قدیمی صومعه تاتِو در طی سده‌های ۱۷ و ۱۸ میلادی مورد بازسازی قرار گرفتند و بناهای جدیدی به مجموعه اضافه شد؛ اما آقامحمدخان قاجار بار دیگر در سده ۱۸ میلادی به آن‌جا حمله کرد.

ارثیه‌ «تاتو»

«آسیاب سنگی دزیت هان» در سده ۱۷ میلادی و بیرون از دیوارهای صومعه ساخته شد که برای تولید روغن کاربرد داشت. کارگران آسیاب ابتدا دانه‌های کنجد، خردل، کتان و دیگر گیاهان را خشک کرده و پس از له کردن، دانه‌ها را زیر آسیاب قرار می‌دادند و روغن حاصل، از طریق شیارهای سنگی به درون ظروف شیشه‌ای بزرگ هدایت می‌شد که آن صرف احتیاجات غذایی و دفاعی صومعه می‌شد و اضافه‌اش به فروش می‌رسید.

«گاوازان» ستون هشت متری است با صلیبی خاچکار(نام سنگ‌هایی است که بر روی آن‌ها نقش صلیب کنده شده) که وقف ترینیتی مقدس شده است این ستون در جنوب کلیسا واقع شده و به قرن دهم میلادی تعلق دارد که هدف اصلی ساخت این ستون، مطلع شدن از وقوع زلزله بوده و پس از وقوع و حرکتش ، آن‌را به حال اول بر می‌گرداندند.

در سال 2012 مسیر تله کابین از شهر هالیدوز به روستا تاتو کشیده‌شد که مسیر رسیدن به صومعه تاتو راحت‌تر و مفرح‌ترباشد و این تله کابین به عنوان طولانی‌ترین تله کابین بدون توقف دنیا در گینس به ثبت رسیده است.

باید که دید و درس‌ها گرفت

این سرگذشت صومعه‌‎ تاتو در گذر زمان بود؛ اما نکته‌ای که شاید از نظرها پنهان بماند در این است که چگونه یک اثر دینی ‌تاریخی می‌تواند در گذر سال‌ها مورد تهاجم اقوام گوناگون قرار بگیرد و بلایای طبیعی مانند زلزله آن ‌را بی‌نصیب نگذاشته باشد. اما تا امروز به حیات خویش ادامه بدهد؟ اتفاقاتی که نظیر آن و حتی رویدادهایی که قدرت تخریب کم‌تری داشتند، برای تعدادی از آثار باستانی ایران افتاد و اکنون دیگر این آثار در قید حیات نیستند!

مسئله‌ مرمت و بازسازی این اثر قابل تامل  و بررسی است؛ از این جهت که بعد از حملات اقوام مهاجم و تخریب آن، بارها مورد مرمت و بازسازی در قرن‎‌های 13و 17و... قرار گرفت که نشان می‌دهد در آن زمان‌ بعید  به امروز و باقی ماندن کلیسا اندیشیده شده است، اندیشه‌ای که به نظر می‌رسد امروزه بسیاری از آثار باستانی ایران به آن نیازی مبرم دارد.

دیگر جریانی که ارزش بررسی کردن دارد، تله کابین این صومعه است؛ چرا که علاوه بر جاذبه‌ای که خود بنا دارد وسیله رسیدن به آن‌را هم طوری ساخته‌اند که خود نیز جذابیتی جداگانه داشته و جاذبه صومعه را دوچندان می‌کند که این یعنی درست هزینه کردن در جایی که جذابیت و ظرفیت را باهم داراست و همچنین ارج و قرب دادن به بنایی که از هزاره‌ها گذشته و برای ما به یادگار باقی مانده است.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: