• یکشنبه ۱۶ تیر ماه، ۱۳۹۸ - ۱۰:۳۸
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 984-6487-5
  • خبرنگار : 15240
  • منبع خبر : ----

/روی خط تئاتر/

مشروح میزگرد بایسته‌های تئاترشهر مشهد

همزمان با نهایی شدن پروژه ساخت پردیس تئاتر شهر مشهد و با توجه به لزوم استفاده از آرا و نظرات کارشناسان برای هرچه با کیفیت‌تر ساخته شدن این مجموعه؛ ایسنا- منطقه خراسان اقدام به برگزاری میزگردی با عنوان «بایسته‌های تئاترشهر مشهد» با حضور روسای فعلی، سابق و اسبق انجمن هنرهای نمایشی استان کرد که مشروح آن در ادامه خواهد آمد.

به گزارش ایسنا-  منطقه خراسان، جواد اشکذری در بخش اول این میزگرد در پاسخ به سوالی در خصوص لزوم توجه به بعد سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مجموعه تئاتر شهر مشهد با اشاره به رویه رو به رشد تئاتر مشهد و ضرورت تامین امکانات لازم افزود: دهه 90 را می‌توان دهه اقتصاد در تئاتر مشهد نامید؛ تئاتر مشهد بعد از حدود 20 سال صف مخاطبان را پشت در سالن‌ها دید.

وی اضافه کرد: این اتفاق خوبی بود اما امکانات کیفی و کمی مورد نیاز را نداشتیم؛ برای پاسخگویی به نیاز مخاطبان تعدادی سالن که از لحاظ ساخت و امکانات حرفه‌ای نبودند را به تئاتر اختصاص دادیم، این کار تا پیش از سال 93 تا حدودی پاسخگوی نیازها بود، اما هنوز خلا سالن های استاندارد با ظرفیت مناسب حس می‌شد. در این برهه پردیس‌های تئاتر شکل گرفتند که بعضا جنبه مالی پررنگ‌تری داشتند، با این حال پاسخگوی بخشی از نیازها بودند اما بنیه مالی نداشتند و نتوانستند برای تئاتر مشهد کافی باشند. شهرداری با ایده «پردیس تئاتر شهر مشهد» در صدد جبران این کمبود سالن است و الان شیوه ساختن این پردیس دغدغه است زیرا اگر کیفیت کافی را نداشته باشد درجا زده ایم. کیفیت سالن‌های فعلی ما امکان اجرای متفاوت را به تئاتری‌ها نمی‌دهد به عنوان مثال در حوزه تئاتر عروسکی آثار موفقی داریم درنتیجه به سالنی مختص به اجراهای عروسکی نیاز داریم.

پردیس تئاتر باید کاربردی بوده و هویت داشته باشد


وی در مورد پردیس تئاتر شهر مشهد افزود: این پردیس باید دو شاخصه اصلی داشته باشد: کاربردی باشد و هویت داشته باشد. این پردیس باید کاربردش تئاتر و برای هنرمندان آن باشد، توسط تئاتری‌ها نظارت و به کمک خودشان اداره شود، زیرا که اگر هنرمندان مدیر شوند، آگاهی مدیریتی ندارند و اگر مدیران در این جایگاه قرار گیرند، دغدغه و آگاهی هنری لازم را ندارند در نتیجه در حوزه مدیریت این مجموعه و سایر مجموعه‌های هنری باید هم اندیشی صورت گیرد. از دیگر نیازهای مشهد در حوزه تئاتر که این پردیس می‌تواند به آن پاسخ دهد این است که ما سالن‌های لازم برای گونه‌های مخلف تئاتر را نداریم مثلا ما در مشهد سالن دو سویه یا نعل اسبی نداریم و سالن‌هایی هم که داریم استاندارد نیستند. پردیسی که در دست ساخت است اگر بتواند از لحاظ امکانت در سطحی باشد که امکان اجرا برای گروه‌های خارجی هم فراهم شود، توانسته کمک بزرگی به تئاتر شهر مشهد و حتی کشور بکند.

رئیس سابق انجمن هنرهای نمایشی استان ضمن بیان اینکه پردیس تئاتر شهر باید هویت داشته باشد و به مشهد هویت فرهنگی- هنری بدهد ادامه داد: این پردیس می‌تواند از لحاظ معماری به گونه‌ای باشد که به یک المان برای مشهد تبدیل شود. همچنان که تئاتر شهر تهران بر بافت اطرافش تاثیر گذاشته پردیس تئاتر شهر مشهد هم می‌تواند به گونه‌ای باشد که بافت شهری اطرافش را هم با خود همراه کند و اتفاقات خوبی را رقم بزند.

وی با بیان اینکه مردم مشهد ظرفیت تماشا بالایی دارند افزود: در سینما هویزه هم شاهد این موضوع بودیم، بعد از تبدیل سینمای قدیمی به پردیس امروز با اقبال عمومی زیادی روبه رو شد و جزو 3 سینمای برتر کشور به حساب آمد. این پردیس می‌تواند بواسطه چرخه اقتصادی که بوجود می‌آورد و با استفاده از هنرمندان مشهدی اتفاقات خوبی را رقم بزند، حتی می‌تواند با گردش مالی که دارد خودکفا شود و حتی جشنواره برگزار کند.

اشکذری افزود: دو رکن اساسی یک اثر هنری، هنرمند و مخاطبانش است که این دو حلقه توسط حلقه اساسی مدیریت به یکدیگر وصل می‌شوند. از لحاظ مدیریتی مشکلاتی داریم که معلول تربیت نکردن مدیران و حمایت نکردن از مدیران توانا است. تئاتر سیاسی نیست؛ تئاتر فرهنگ است. دوره رکود تئاتر، زمانی بود که تئاتری‌ها درگیر سیاست شدند. پردیس تئاتر شهر ظرفیت بزرگی برای شرق کشور است. هر هنرمند با هر گرایش سیاسی باید در حفظ پردیس بکوشد و زیر لوای آن باشد. سیستم مدیریتی اگر ریشه داشته باشد، بادهای سیاسی نمی‌تواند تئاتر را تکان دهد.

کارگردان تئاتر مشهد اظهار کرد: اگر پردیس بهترین امکانات و بهترین هنرمندان را هم داشته باشد اما مخاطب نداشته باشد، شکست خواهد خورد؛ اگر پاسخگو نیازهای مخاطب نباشد، تماشاگر از دست می‌رود و این موضوع در کیفیت تئاتر بی‌شک تاثیر زیادی خواهد داشت. اگر پردیس بتواند نیازهای مخاطب را برطرف کند مثلا خانواده‌ای همراه با کودکش به دیدن تئاتر می‌آید جایی وجود داشته باشد که خانواده بتواند کودکش را آنجا بگذارد و با آسودگی خاطر به دیدن تئاتر بنشیند. اگر هر کسی بتواند بازیگری یا کارگردانی و یا هر عمل تخصصی را بدون تخصص انجام دهد، مخاطب زده می‌شود و مخاطبی که از تئاتر زد شده باشد را به سختی می‌توان دوباره به صندلی تماشاگران برگرداند.

رضا حسینی:
پردیس تئاتر شهر مشهد نباید اشتباهات مدیریتی گذشته را تکرار کند

در ادامه این میزگرد رئیس اسبق انجمن هنرهای نمایشی استان در مورد سالن‌های تئاتر سطح شهر گفت: مشکلات سخت افزاری در تئاتر مشهد از پیش از انقلاب هم وجود داشته است. در اوایل انقلاب سالن هلال احمر (شیر و خورشید قدیم) به هنرمندان تئاتر بازگردانده می‌شود که این تاثیر مثبتی بر تئاتر مشهد دارد، مدتی بعد دوباره سالن و امکانات آن از هنرمندان گرفته می‌شود و دوباره هنرمندان را با معضل کمبود امکانات و مکان مواجه می‌کند.

وی ادامه داد: مشهد عناوین زیادی را به دوش می‌کشد چه در حوزه هنری و چه فرهنگی اما نباید فراموش کرد که ما در زیرساخت‌سازی ضعیف عمل کردیم. شهرداری برای جبران کمبود سالن‌های تئاتر اقدام به ساخت فرهنگسراها می‌کند اما چون از یک متخصص تئاتر در فرآیند ساخت فرهنگسراها استفاده نشده، سالن‌های ساخته شده کاربردی نیست و نمی‌توان از آن برای اجرای یک تئاتر حرفه‌ای بهره جست.


رئیس اسبق انجمن هنرهای نمایشی استان بیان کرد: اگر بخواهیم اشتباهات مدیریتی تئاتر مشهد را از گذشته تا کنون به صورت خلاصه بیان کنیم، خواهیم گفت: ابتدا غفلت کردیم، چون دغدغه‌مان تئاتر نبود؛ بعد عجولانه اقدام کردیم و سالن‌هایی غیراستاندارد و غیرکاربردی ساخیتم و اگر کاربردی هم ساختیم، رهایش کردیم؛ سالن قدیر، سالنی با امکانات نسبتا مناسب است اما چون بعد از ساخت و بهره‌برداری از آن چشم اندازی برایش متصور نشدیم وآینده ای در نظر نگرفتیم، امروزه استفاده‌ای از آن نمی‌شود. مجموعه تئاتر شهر هم مشکلاتی دارد از جمله اینکه جایی برای ورود دکور به سالن ندارد.
حسینی اظهار کرد: امروز مدیران شهری به این نتیجه رسیدند که مشهد به فضای بیشتری برای تئاتر نیاز دارد، دیر شده است اما همین احساس نیاز می‌تواند اتفاقات خوبی را رقم بزند. آنچه در این برهه بسیار اهمیت دارد این است که ساخت سالن‌های جدید با هم‌اندیشی با هنرمندان حوزه تئاتر انجام پذیرد تا اشتباه ساخت سالن‌های غیرکاربردی را دیگر تکرار نکنیم.
وی در مورد پروژه ساخت پردیس تئاتر شهر مشهد تصریح کرد: امیدوارم این پروژه سریعا به بهره‌وری برسد و به آینده‌های دور سپرده نشود و در فرآیند ساخت آن از متخصصان تئاتر برای بیان نیازهای هنرمندان فراموش نشود. اداره بخش‌های تئاتری اگر توسط تئاتری‌ها و هنرمندانی که دغدغه تئاتر دارند انجام شود، اتفاقات بهتری رقم خواهد خورد. در حوزه مدیرت تئاتر آسیب‌ها و انحرافات زیادی را تجربه کردیم زمانی که مدیریت بخش‌های تخصصی توسط افرادی غیر متخصص انجام می‌شد.
حسینی ادامه داد: یک سالن‌ تئاتر زمانی کاربردی است و طعم بقا را خواهد چشید که پویایی داشته باشد، بتواند نیازهای مردم و هنرمندان را در هر برهه‌ای متناسب با همان دوره برطرف سازد. چه بسا در مشهد سالن‌هایی داریم که به دلیل قدیمی بودن امکانات، امروز دیگر قابل استفاده نیستند و مدتی است نمایشی درخور به خود ندیده‌اند.

وی اظهار کرد: همانطور که تئاتر شهر تهران بخشی از میراث فرهنگی تهران است و به عنوان یکی از نمادهای تهران از آن یاد می‌شود، پردیس تئاتر شهر مشهد باید بتواند با کاربردی بودن و معماری خاص و متناسب خود به نمادی برای مشهد در حوزه فرهنگی- هنری تبدیل شود.

حسینی گفت: اگر نتوانیم نیازهای مخاطب را تشخیص دهیم و برطرف کنیم، مخاطب را از دست خواهیم داد؛ از دست دادن مخاطب تاثیر به سزایی بر سطح تئاتر شهر خواهد داشت؛ تمهیدات لازم در این حوزه بر عهده مدیران است و مبرهن است که تاثیر مدیران بر وضعیت تئاتر غیر قابل انکار است.

آرش خیرآبادی:
نبود مجموعه‌ای هم‌چون پردیس تئاتر اهمیت ساخت آن را چند برابر می‌کند

در ادامه این میزگرد رئیس انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی اظهار کرد: در  سال 200 تا 400 پیش از میلاد زمانی که کم کم تمدن رم در حال شکل‌گیری بود یکی از اصل‌ها در شکل‌گیری شهر رم نزد معماران این بود که هر محله باید به اندازه جمعیتی که دارد آمفی‌تئاتر داشته باشد، اما ما چنین چیزی در کشورمان نداریم.

وی افزود: در کشورهای دیگر هم همین گونه است و امروز هر جایی که بروید مخصوصا در کشورهای پیشرفته یکی از علائم پیشرفت تمدن، وجود آمفی تئاتر و کتابفروشی‌ها است و چون ما در این جا هم‌چین چیزی نداریم برایمان اهمیت دارد.



خیرآبادی ادامه داد: در مرحله اول به عقیده من مکانی که برای ساخت این مجموعه در نظر گرفته شده جای خوبی است اما اگر قرار باشد این مکان به گونه‌ای طراحی شود که به بافت اطرافش صدمه وارد نکند جالب نیست و اگر قرار است همچین اتفاقی رخ دهد بهتر است در جایی دیگر این مکان ساخته شود که اقلیم آن منطقه بر اساس این طرح شکل گیرد نه این‌که این طرح فدای اقلیمی شود که قرار است در آن بنا شود.

رئیس انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی در خصوص شکل‌ ساختمان‌سازی این پردیس خاطرنشان کرد: شکل ساختمان‌سازی برای آمفی تئاترها اگر مخصوصا با المان‌های فرهنگی خودمان ساخته شود شکیل‌تر خواهد بود و می‌تواند باعث زیبایی شود نه این‌که با ساخته شدنش باعث برهم زدن شکل و شمایل یک منطقه شود.

باید نیازهای متنوع تئاتر را شناخت

وی در خصوص معضل سخت‌افزاری تئاتر گفت: ما چند معضل بزرگ در تئاتر امروزمان داریم که موضوع سخت‌افزاری یکی از آن موارد است؛ در این معضل مشکلات شاخه شاخه هستند، این که ما سالن‌ می‌سازیم اما کاربرد سالن را پیش از آن که بخواهیم بسازیم مشخص نمی‌کنیم، ما سالنی را می‌سازیم و سپس از آن سالن کاربری‌های دیگری نیز توقع داریم برای مثال از سالن تئاتر شهر هم برای اجرای عروسکی و هم اجرای دوسویه استفاده می‌شود که روی کیفیت تئاتر تاثیر می‌گذارد و بعد استهلاک آن سالن چند برابر می‌شود؛ زمانی که قرار است روی یک سن تک سویه، سن دو سویه تعبیه شود طبیعتا سخت‌افزار کار نابود می‌شود.

خیرآبادی اضافه کرد: به همین دلیل اگر قرار است یک مجموعه ساخته شود باید اول نیازهای یک تئاتری مشخص شود؛ ما تئاتر میدانی، دوسویه، تک سویه، کودک و ... داریم که به پلاتو نیاز دارد و تمام این‌ها باید در نظر گرفته شود، هم‌چنین باید شرایط برگزاری جشنواره‌ها نیز در نظر گرفته شود زمان برگزاری جشنواره باید امکان اسکان گروه‌های نمایشی در نزدیکی محل سالن‌ها وجود داشته باشد مانند تمام سالن‌های مدرن جهان که مکان‌های مسکونی برای گروه تعبیه شده است تا نزدیک به محل اجرا باشند و بسیاری از نیازهای دیگر که اگر این موارد در این طرح لحاظ شده باشد می‌توان گفت پردیسی با یک استاندارد متوسط خواهیم داشت، اما اگر قرار است ساختمانی در آن محل ساخته شود و چارچوبی قرار گیرد که در آن چارچوب فعالیت‌ها بخواهند ساختمان را معنا کنند به این شکل که چون در آن محل تئاتر اجرا می‌شود پس این اتاق، اتاق تمرین است بدون هیچ امکانات تمرینی به عقیده من خیلی جالب نیست.

رئیس انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی عنوان کرد: ما تجربه‌ای داریم مانند آمفی تئاتر هاشمی‌نژاد که در یک بخش و بافتی از شهر تاسیس شد که آن منطقه از شهر پذیرای این حجم از فرهنگ نیست و فاصله آن تا مرکزیتی که برای تجمع هنرمندان در نظر گرفته شده به قدری بود که هنرمندان به آن اقبالی نشان نمی‌دهند و از سر اجبار به سراغش می‌روند و اگر جای دیگری تعبیه شود به آن سمت می‌روند در حالی که سالن هاشمی‌نژاد از لحاظ مساحت و کیفیت با نقطه ایده‌آل در تئاتر شهر مشهد قابل مقایسه نیست، اما چرا این زنجیره گسسته می‌شود به این دلیل که در مقطعی از زمان در یک بافت فرهنگی فعالیتی فرهنگی اتفاق می‌افتد که مربوط به آن منطقه نیست.

باید در تئاتر نگاه بلندمدت داشته باشیم

وی خاطرنشان کرد: زمانی که ما در مورد یک تصمیم‌گیری فرهنگی صحبت می‌کنیم در آن از دو یا سه سال صحبت نمی‌کنیم بلکه راجع به 30 سال، 50 سال و 100 سال صحبت می‌کنیم مانند موزیک‌هال؛ زمانی که موزیک‌هال در لندن می‌خواهد ساخته شود با این فرض که می‌خواست گوش شهروند لندنی را موسیقایی کند مجموعه بی‌بی‌سی پای کار می‌آید و موزیک هال را می‌سازد با این شرط که در طول هفته در موزیک‌هال اجراهای مردمی و عوام پسندانه اجرا شود و فقط در آخر هفته یک اجرای کلاسیک برگزار شود، امروز طبق آمار مردم لندن موسیقایی‌ترین گوش‌ها را دارند.

خیرآبادی ادامه داد: امروز اجراهای موزیک‌هال یکی از بهترین اجراها و سالن‌های آن از پردرخواست‌ترین سالن‌ها برای اجرا است ، دلیل این اتفاق سرمایه‌گذاری 100 ساله‌ای است که انجام شده، 100 سال است که قدم به قدم با یک برنامه مدون کارشناسی شده جلو آمدند وموفق شدند. حالا ما در جایی می‌خواهیم پردیسی بسازیم بدون این‌که زیرساخت‌های فرهنگی آن جامعه را درست کرده باشیم. در جامعه‌ای که هنوز تئاتر و اصلا فرهنگ دغدغه نیست اگر بخواهید کتابفروشی تاسیس کنید به اولین چیزی که باید فکر کنید ورشکستی است به همین دلیل مطمئنا تئاتر جایگاهی نخواهد داشت.

وی افزود: ما هنوز تئاتر را به شکل سرگرمی ارائه می‌کنیم و هنوز تئاتر اندیشمندانه‌مان شکل نگرفته است و تئاتر اندیشمندانه با مفهوم اندیشمندانه‌اش محکوم به شکست است که باید پشتیبانی شود و دغدغه مالی نداشته باشد تا تاثیر فرهنگی خودش را که محدود است بگذارد. حال می‌خواهید این زنجیره را مدیریت کنید یعنی در یک نقطه‌ای قصد دارید سالنی بسازید که برآورد فرهنگی‌تان از مردم منطقه مشخص نیست و سطح فرهنگ آن جامعه نیز مشخص نیست و قبلا کارشناسی نشده است.

خیرآبادی تصریح کرد: حال یکی از نیازهای طبیعی فرهنگی، ما را به سمتی برده که می‌خواهیم چنین ساختمانی را در آن منطقه بسازیم، من کاری به این ندارم که آیا کسی می‌خواهد از این قضیه برداشت تبلیغاتی کند یا نه، من می‌گویم نیت همه خیر است منتهی زمانی که می‌خواهیم همچین تصمیمی را اجرایی کنیم پیشتر باید مقدماتی را برای جاهای دیگر فراهم کنیم و سپس مکان مورد نظر را بنا کنیم. به عقیده من اول ما به 100 پلاتو و پس از آن به یک پردیس تئاتر نیاز داریم، کاری که فرهنگ‌سراها قصد انجام آن را داشتند اما موفق نشدند چرا که فرهنگ‌سراها با نگاه جنگ‌سازی ساخته شدند.

تئاتر دچار خلا قانونی است

رئیس انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی در مورد نحوه مدیریت یک مجموعه تئاتر تشریح کرد: ما در مدیریت یک خلا بزرگ داریم که قانون است؛ ما اول پدیده را خلق می‌کنیم و پس از آن قانون وضع می‌کنیم و این قانون مبتنی بر قانون گذارانی است که در زمان قانون‌گذاری حضور داشته‌اند.

وی اضافه کرد: قانون‌گذاران بعدی ممکن است قوانین قبلی را نقض و لغو کنند یا این که کامل آن را بایگانی کنند در نتیجه تنها چیزی که اهمیت پیدا می‌کند به نظر من این است، برخی افراد فارغ از درگیری‌هایی که برای آن‌ها منافعی دارد باید برای این نوع مجموعه‌ها قانون وضع کنند؛ این قوانین در گذشته در کشورهای دیگر نوشته شده است و این افراد می‌توانند از این قوانین به عنوان یک الگو و پیشنهاد استفاده کنند و بر مبنای آن‌ها یک شاکله‌ و هیئت مدیره‌ای را که قابلیت انتخاب، تعویض و بازخواست داشته باشد بچینند و پس از آن مجموعه را مدیریت کنند.

خیرآبادی اظهار کرد: در حال حاضر به هر دلیلی این پردیس ساخته می‌شود و امیدوارم تمام المان‌ها و عناصری که گفته شد دست به دست یک‌دیگر دهند و این پردیس را تبدیل به یک مجموعه انتفاعی در اختیار هنرمندان کرده که مدیران به جای این‌که در آن دخالت کنند و از آن بهره‌وری‌های سیاسی داشته باشند، روی فضاهای شهری، مردم و فرهنگ کار کرده تا بتوانند به پر رونق‌تر شدن این مکان کمک کنند، چرا که رونق این مکان باعث می‌شود زنجیره‌ای از پردیس‌ها، سالن‌ها و پلاتوها به وجود آید و در صورت داشتن استقلال مالی بتواند در شهر زاد و ولد کند، در غیر این صورت ساخت این مکان پدیده‌ای است که زاده، استفاده، کهنه خواهد شد و خواهد مرد و تمام این فرایند در کم‌تر 20 سال رخ خواهد داد.

رئیس انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی در خصوص ویژگی‌هایی که باید در ساخت این مجموعه رعایت شود گفت: این فضا هرچه که می‌خواهد باشد اما هفت ویژگی از جمله آرامش، آسایش، دسترسی به نیازهای خاص ساختمان با هر کاربری، زیبایی آن، فضای تخصصی، احترام به افراد حاضر در مجموعه باید در آن لحاظ شود و در نهایت این مجموعه هر چه که هست باید بتواند قابلیت ارتقاء داشته باشد یعنی با گذشت زمان مستهلک نشود و از بین نرود. به نظر من  وجود این هفت ویژگی در یک ساختمان برای تبدیل شدن به یک ساختمان منطقی ضروری است و اگر هر کدام از این موارد را نداشته باشد در طولانی مدت ازبین خواهد رفت.

گفت‌وگو از مهدی نعیمیان راد، امیرحسین عبدی، سماسادات علوی مقدم

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: